درمان شکستگی مهره کمر بدون جراحی برای بسیاری از افرادی که درد شدید و محدودیت حرکتی را تجربه میکنند بسیار مهم است. شاید شما هم نگران درد و عوارض ناشی از جراحی هستید و به دنبال راه حلی سادهتر و مطمئنتر میگردید. خوشبختانه روشهای نوین غیرتهاجمی وجود دارند که میتوانند به بهبود مهرههای آسیب دیده کمک کنند. اگر میخواهید با این روشهای کمعارضه آشنا شوید، تا پایان این مقاله همراه ما باشید تا راهکارهایی را به شما معرفی کنیم که بدون نیاز به جراحی، شکستگی مهره کمر شما درمان شود.
علت شکستگی مهره کمر چیست؟
شکستگی مهره کمر در اثر وارد شدن فشار یا ضربه غیرطبیعی به ستون فقرات ایجاد میشود. یکی از شایعترین علل آن تصادفات رانندگی، سقوط از ارتفاع یا ضربه مستقیم به ناحیه کمر است. در کنار آن، پوکی استخوان یکی دیگر از عوامل مهم افزایش احتمال این نوع شکستگی است، به خصوص در سالمندان یا افرادی که استخوانهای ضعیفی دارند. در چنین شرایطی حتی یک زمین خوردن ساده یا بلند کردن نادرست یک جسم سنگین میتواند به شکستگی مهرهها منجر شود. همچنین وجود بیماریهایی مانند تومورهای ستون فقرات یا سرطانهای متاستاتیک ممکن است باعث تضعیف ساختار مهرهها و افزایش خطر آسیب شوند. بنابراین، هم عوامل خارجی مانند ضربه و هم عوامل داخلی مانند ضعف استخوان میتوانند منجر به شکستگی مهرههای کمر شوند.
عاملهای خطر شکستگی ستون فقرات
پوکی استخوان عامل خطر اصلی شکستگیهای فشاری است. سرطان متاستاتیک منتشر شده در ستون فقرات و سرطان اولیه استخوان نیز از جمله عارضههایی هستند که استخوانها را ضعیف میکنند و به شکستگی فشاری دامن میزنند.
عاملهای خطر شکستگیهای انفجاری، اتفاقی و شکستگی ـ دررفتگی ستون فقرات عبارتند از:
- مصدوم شدن در تصادف وسایل نقلیه موتوری
- شرکت کردن در فعالیتها، ورزشها و مشاغلی که با خطر آسیب دیدگی و یا سقوط از بلندی همراه باشند.
- آقایان در بازه سنی 16 ـ 25 سال بیشتر مستعد شکستگی مهره هستند؛ شکستگی مهره ناشی از آسیب دیدگی در این گروه شایعتر است.
علائم شکستگی ستون فقرات
شایعترین علامت شکستگی ستون فقرات دردی است که در اثر حرکت کردن تشدید میشود. چنانچه شکستگی موجب تحت فشار قرار گرفتن نخاع شده باشد، شکستگی مهره با علائمی همچون گرفتگی عضلات، بیحسی، ضعف، گزگز و فلج همراه خواهد بود.
شکستگی مهره ممکن است پایدار یا ناپایدار باشد. شکستگی مهره پایدار به وضعیتی گفته میشود که فقط نیمه جلویی مهره درگیر شده باشد و مفصلهای فاست پایدار کننده آسیبی ندیده باشد. در این حالت آسیب عصبی ایجاد نمیشود و ستون فقرات همچنان میتواند عملکرد مناسبی را ارائه دهد و وزن بدن را تحمل کند. شکستگی ناپایدار با آسیب دیدن بخش میانی یا خلفی ستون فقرات یا هر دو مورد ـ از جمله پشت مهره و مفصلهای فاست ـ همراه است.
بدشکلی ستون فقرات و نشانههای آسیب عصبی جدی گاهی در شکستگی ناپایدار مهره مشاهده میشود ـ برای مثال بیمار با مشکل بیاختیاری ادرار و مدفوع و بیهوشی مواجه میشود. آسیب دیدگی در سوانح مختلف گاهی با مشکلات بسیار شدیدی همراه است که درد ناشی از شکستگی مهره را تحتالشعاع قرار میدهد. این نوع آسیبها آسیبهای منحرف کننده گفته میشود و اجازه نمیدهد که بیمار متوجه درد مهره شکسته بشود.
تشخیص شکستگی مهره
اکثر بیماران دچار آسیب دیدگی ستون فقرات به بخش اورژانس منتقل میشوند. نخستین پزشکی که بیمار را معاینه میکند، پزشک اورژانسی است که عضو گروه تروما است. متخصصین دیگر با توجه به نوع آسیبدیدگی به بالین بیمار فراخوانده میشوند. پزشکان تنفس بیمار را ارزیابی میکنند و معاینه بالینی ستون فقرات را انجام میدهند. بریس کمری یا گردنی دور ستون فقرات بیمار بسته میشود تا آزمایشهای تشخیصی لازم انجام شود. معمولاً آزمایشهای زیر برای تشخیص شکستگی مهره انجام میشود:
رادیوگرافی
از اشعه ایکس برای تهیه تصاویری از ستون فقرات استفاده میشود. عکس رادیوگرافی شکستگی مهره را نشان میدهد. عکسهای رادیوگرافی مخصوص شکستگیهای خمشی و کششی به منظور تشخیص علت حرکت غیرعادی گرفته میشود.
سی تی اسکن
سی تی اسکن روشی ایمن و غیرتهاجمی است که در آن از پرتوی اشعه ایکس و کامپیوتر برای تهیه تصاویری دو بعدی از ستون فقرات استفاده میشود. گاهی اوقات ماده حاجب یا کنتراست قبل از سی تی اسکن در خون بیمار تزریق میشود. سی تی اسکن روش مفیدی برای مشاهده تغییرات ساختارهای استخوانی محسوب میشود.
ام آر آی (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی)
MRI ام ار آی روشی غیرتهاجمی است که در آن از میدان مغناطیسی و امواج رادیوفرکانسی برای تهیه تصاویری دقیق از بافتهای نرم ستون فقرات استفاده میشود. MRI برخلاف رادیوگرافی عصبها و دیسکها را نشان میدهد. گاهی اوقات ماده حاجب یا کنتراست قبل از ام آر آی در خون بیمار تزریق میشود. MRI روش تشخیصی ارزشمندی برای ارزیابی آسیب بافت نرم رباطها و دیسکها و بررسی ضایعه نخاعی محسوب میشود.
روشهای غیرجراحی برای درمان شکستگی مهره کمر
روشهای غیرجراحی برای درمان شکستگی مهره کمر شامل چند راهکار موثر و کمعارضه است که به بهبود وضعیت ستون فقرات کمک میکنند:
عمل بسته مسدود سازی فاست و تزریقهای موضعی
در شکستگیهای ستون فقرات به خصوص شکستگیهای فشاری که ناشی از ضربه یا سقوط هستند، درد شدید یکی از مشکلات اصلی است. در این موارد، پزشک ممکن است عمل بسته مسدودسازی فاست را انجام دهد که با هدف قطع سیگنالهای درد به مغز صورت میگیرد. همچنین تزریق استروئید و پی آر پی (پلاسما غنی شده از پلاکت) برای بیماران مبتلا به پوکی استخوان میتواند به کاهش درد و تسریع ترمیم کمک کند. تزریق ازن نیز از روشهای موثر است که با افزایش گردش خون در ناحیه آسیب دیده، تغذیه بافتهای اطراف مهره شکسته را بهبود میبخشد.
استفاده از کمربند طبی
گاهی شکستگی مهرهها به حدی است که نیاز به ثابت نگه داشتن ستون فقرات احساس میشود. کمربندهای طبی یا بریسها با ایجاد پایداری و جلوگیری از حرکت غیرطبیعی مهرهها، به روند بهبود کمک میکنند. این کمربندها توسط متخصص ارتوپدی فنی متناسب با بدن هر بیمار ساخته میشوند و استفاده از آنها راحت است. ادامه استفاده از کمربند تا زمان بهبودی کامل، در حفظ ثبات ستون فقرات و کاهش درد اهمیت زیادی دارد.
انجام نرمشهای ملایم و پیاده روی
فعالیتهای سنگین و ورزشهای پرتحرک در دوره نقاهت ممنوع است، اما بیتحرکی طولانی نیز به روند بهبودی آسیب میرساند. انجام حرکات سبک مثل پیاده روی آرام، باعث افزایش گردش خون شده و به سریعتر شدن ترمیم شکستگی مهرهها کمک میکند.
روش TENS (تحریک الکتریکی اعصاب از راه پوست)
این روش با تحریک ناحیه دردناک، سیگنالهای درد را به مغز مختل میکند و در کاهش احساس درد موثر است. استفاده از TENS در کنار فیزیوتراپی توصیه میشود تا درد عضلات و ماهیچهها در حین درمان کاهش یابد.
اولتراسوند درمانی
گرمادهی با اولتراسوند به بافتهای اطراف مهره آسیب دیده باعث افزایش متابولیسم و ارسال بهتر مواد مغذی به ناحیه شکستگی میشود. این روش به جوش خوردگی بهتر و سریعتر استخوان کمک میکند.
مگنت تراپی
با استفاده از میدانهای مغناطیسی، فرآیند ترمیم استخوانها سرعت میگیرد و شکستگیهایی که دیر جوش خوردهاند، بهبود مییابند.
آب درمانی
تمرینات ورزشی در آب، به دلیل کاهش فشار روی ستون فقرات و افزایش مقاومت عضلات، به بازگشت تدریجی بیمار به وضعیت طبیعی و بهبود حرکت کمک میکند
ماساژ درمانی و استفاده از کمپرس گرم یا سرد
ماساژ ملایم و استفاده از یخ یا کمپرس گرم میتواند به کاهش فشار و التهاب ناحیه آسیب دیده کمک کند؛ البته این کار باید در شرایطی انجام شود که محل شکستگی درگیر گچ یا بریس نباشد و با نظر پزشک باشد.
مصرف دارو
برای کنترل درد ناشی از شکستگی مهره کمر، پزشک ممکن است مسکنها و داروهای ضد التهاب تجویز کند. هدف این است که بیمار با درد کمتر، راحتتر بتواند به فعالیتهای روزمره خود
مزایای درمان شکستگی مهره بدون جراحی
درمان شکستگی مهره کمر بدون جراحی مزایای قابلتوجهی دارد که باعث میشود بسیاری از بیماران و پزشکان این روش را به عنوان گزینه اول درمان انتخاب کنند. از مهمترین مزایا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش خطر عوارض ناشی از جراحی مانند عفونت، خونریزی و آسیب به اعصاب
- دوره نقاهت کوتاهتر و برگشت سریع بیمار به زندگی عادی و روزمره
- کاهش درد و ناراحتی بدون نیاز به داروهای قوی یا بیهوشی
- عدم نیاز به بیهوشی
- کاهش هزینههای درمان و مقرون به صرفه بودن
- امکان مراقبت در خانه مانند استفاده از بریس و فیزیوتراپی تحت نظر پزشک
- جلوگیری از عوارض بلند مدت جراحی مانند چسبندگی بافتها و نیاز به جراحی مجدد
این مزایا باعث شدهاند که درمان شکستگی مهره کمر بدون جراحی، به خصوص در مواردی که آسیب پیچیده نیست، انتخاب مناسبی برای بهبود سریع و ایمن بیماران باشد.
عمل های بسته برای درمان شکستگی مهره کمر
دوعمل بسته که برای درمان شکستگی مهره انجام میشوند، عبارتند از ورتبروپلاستی و کیفوپلاستی.
ورتبروپلاستی
ورتبروپلاستی بهترین روش برای کاهش درد است که مهره شکسته را تقویت میکند و دوران توانبخشی را کوتاهتر میکند. جراح برای انجام دادن ورتبروپلاستی از فلوئوروسکوپ برای وارد کردن سوزن داخل جسم مهره شکسته استفاده میکند. فلوئوروسکوپ نمایشگر رادیوگرافی مخصوصی است که مشاهده داخل ستون فقرات و حرکت سوزن را برای جراح ممکن میسازد. وقتی جراح مطمئن شد که سوزن در محل مناسب قرار دارد، سیمان استخوانی با نام پلی متیل متاکریلات (PMMA) را با استفاده از سوزن داخل مهره شکسته تزریق میکند. واکنشی در سیمان انجام میشود و سیمان ظرف 15 دقیقه سفت میشود. در نتیجه استخوان ترمیم میشود و در زمان جوش خوردن متلاشی نمیشود. درد بیش از 80 درصد بیماران بلافاصله بعد از عمل ورتبروپلاستی از بین میرود.
کیفوپلاستی
کیفوپلاستی عمل بسته دیگری برای درمان شکستگی مهره است. کیفوپلاستی نیز مانند ورتبروپلاستی درد شدید را متوقف میکند و مهره شکسته را تقویت میکند. در عین حال کیفوپلاستی بخشی از ارتفاع جسم مهره یا تمام ارتفاع آن را که از بین رفته است، بازیابی میکند و به این ترتیب از کیفوز یا گوژپشتی جلوگیری میکند.
متخصص دو سوزن بلند را از دو طرف ستون فقرات در جسم مهره شکسته فرو میکند. این سوزنها جراح را در زمان ایجاد کردن دو سوراخ در جسم مهره هدایت میکنند. جراح عمل را با توجه به تصاویر فلوئوروسکوپی انجام میدهد تا از موقعیت صحیح سوزنها و سوراخهای ایجاد شده مطمئن شود.
سپس جراح لولهای توخالی را که بالونی خالی از باد در انتهای آن قرار دارد، در سوراخهای ایجاد شده وارد میکند. وقتی بالون باد شود، ارتفاع جسم مهره بازیابی میشود و بدشکلی کیفوز از بین میرود. در نهایت جراح سیمان استخوانی را داخل فضای خالی ایجاد شده به وسیله بالون تزریق میکند. به این ترتیب اندازه و موقعیت مهره اصلاح میشود.
آیا همه نوع شکستگی مهره کمر بدون جراحی درمان میشود؟
خیر، همه نوع شکستگی مهره کمر را نمیتوان بدون جراحی درمان کرد. نوع شکستگی، میزان آسیب به مهره و وضعیت طناب نخاعی از عوامل تعیین کننده در انتخاب روش درمان هستند. شکستگیهای خفیف و فشاری که مهره هنوز پایداری دارد و عصب تحت فشار قرار نگرفته، با روشهای غیرجراحی مانند استراحت، استفاده از بریس، دارو و فیزیوتراپی درمان میشوند.
اما اگر شکستگی باعث بیثباتی ستون فقرات، جابجایی قطعات استخوان، فشار بر طناب نخاعی یا علائمی مانند بیحسی، ضعف عضلانی یا اختلال در کنترل ادرار و مدفوع شود، جراحی به عنوان گزینه اصلی درمان در نظر گرفته میشود. در نتیجه، تصمیمگیری در مورد جراحی یا درمان بدون جراحی باید بر اساس ارزیابی دقیق پزشک و تصویربرداریهای تخصصی انجام گیرد.
برای درمان شکستگی مهره کمر چه بخوریم؟
برای درمان و سریعتر شدن روند بهبودی شکستگی مهره کمر، تغذیه و رژیم غذایی مناسب بسیار مهم است. برخی مواد غذایی به ترمیم استخوانها کمک میکنند و مصرف آنها در دوره درمان توصیه میشود. در ادامه به مهمترین مواد غذایی که در رژیم غذایی خود باید قرار دهید اشاره می کنیم:
غذاهای سرشار از کلسیم
شیر و لبنیات، سبزیجات برگ سبز مثل کلم بروکلی و اسفناج، بادام و دانه کنجد منابع خوب کلسیم هستند که به استحکام استخوانها کمک میکنند.
ویتامین D
این ویتامین باعث جذب بهتر کلسیم میشود. ماهی چرب مثل سالمون، تخممرغ و قرار گرفتن کوتاه مدت در معرض نور خورشید، منابع مهم ویتامین D هستند.
پروتئین کافی
پروتئین برای ساخت و ترمیم بافتهای استخوانی ضروری است. گوشت کمچرب، مرغ، ماهی، تخممرغ، حبوبات و مغزها منابع مناسب پروتئین به شمار میروند.
ویتامین C
ویتامین C در تولید کلاژن که بخش مهمی از ساختار استخوان است نقش دارد. میوههایی مثل پرتقال، کیوی، توت فرنگی و سبزیجات تازه بهترین منابع این ویتامیناند.
منیزیم و فسفر
این مواد معدنی نیز در استحکام استخوانها تاثیرگذارند. غلات کامل، مغزها، دانهها و حبوبات سرشار از منیزیم و فسفر هستند.
اجتناب از مصرف زیاد نمک و کافئین
نمک و کافئین زیاد میتوانند باعث کاهش جذب کلسیم و ضعف استخوانها شوند، بنابراین مصرف آنها باید محدود شود.
رعایت یک رژیم غذایی متعادل و متنوع همراه با توصیههای پزشک و متخصص تغذیه، به تقویت استخوانها و بهبود سریعتر شکستگی مهره کمر کمک میکند.
سخن پایانی
به طور کلی درمان شکستگی مهره کمر بدون جراحی، راهکاری موثر و کمخطر برای بسیاری از بیماران است که میتواند به بازگشت سریعتر به زندگی عادی کمک کند. استفاده از روشهای غیرتهاجمی مانند کمربند طبی، دارودرمانی، فیزیوتراپی و مراقبتهای تغذیهای، روند بهتر شدن بیمار را سریع میکند و درد را کاهش میدهد. مهمترین نکته در این مسیر، پیگیری منظم با پزشک متخصص و رعایت دقیق توصیههای درمانی است تا بهترین نتیجه حاصل شود. اگر به دنبال حفظ سلامت ستون فقرات و جلوگیری از عوارض جراحی هستید، درمان غیرجراحی میتواند گزینه مناسبی برای شما باشد.
