شاید شما هم مدتی است با دردهای شدید کمر یا گردن کنار میآیید و روشهای مختلفی مثل دارو، استراحت یا تمرینات ورزشی را امتحان کردهاید اما هنوز آرامش واقعی را پیدا نکردهاید. در این شرایط ممکن است این سوال برایتان پیش آمده باشد که آیا وقت آن رسیده به جراحی ستون فقرات فکر کنید؟ شنیدن واژه جراحی ممکن است کمی نگران کننده باشد، اما در بسیاری از موارد همین روش تخصصی باعث کاهش درد، بازگشت آزادی حرکت و توانایی انجام فعالیتهای روزمره میشود. اگر شما یا یکی از عزیزانتان میخواهید با اطلاعات درست تصمیم بگیرید و گزینههای درمانی را بشناسید، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.
جراحی ستون فقرات یعنی چه؟
جراحی ستون فقرات شامل مجموعهای از روشهای پزشکی است که برای درمان آسیبها، بیماریها یا تغییرات غیرطبیعی در مهرهها، دیسکها، رباطها و عصبهای ستون فقرات انجام میشود. هدف این جراحیها بازگرداندن عملکرد طبیعی ستون فقرات، کاهش درد و حفظ یا بهبود حرکت است.
این عمل میتواند برای موارد مختلفی انجام شود؛ از جمله دیسک کمر یا گردن که باعث فشار روی عصبها شده، شکستگیهای ستون فقرات، قوس غیر طبیعی ستون فقرات (اسکولیوز یا کیفوز) یا بیرون زدگی دیسک که راههای غیرجراحی نتوانستهاند آن را رفع کنند.
جراحی ستون فقرات توسط جراحان متخصص و با استفاده از تکنیکهای پیشرفته انجام میشود و بسته به نوع مشکل، روشهای مختلفی مانند میکروسکوپی، لاپاراسکوپی یا جراحی باز ممکن است به کار گرفته شود. این جراحیها با هدف کاهش درد، افزایش پایداری ستون فقرات و کمک به بازگشت فرد به فعالیتهای روزمره طراحی شدهاند.
(اگر میخواهید وضعیت ستون فقرات خود را به صورت دقیق با دکتر مهران مرادی مطرح کنید و جراحی مناسب خود را برنامه ریزی نمایید، کافیست فرم زیر را تکمیل کنید. تیم مشاوره دکتر مهران مرادی در کوتاهترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت تا راهنماییهای لازم را ارائه دهند.)
جراحی ستون فقرات چه زمانی لازم است؟
جراحی ستون فقرات زمانی مطرح میشود که روشهای غیرجراحی نتوانند درد یا محدودیت حرکت شما را برطرف کنند و شرایط جسمی شما به گونهای باشد که انجام عمل ایمن و موثر باشد. در موارد زیر جراحی پیشنهاد میشود:
درد شدید و مداوم
درد کمر یا گردن که با روشهای غیرجراحی مانند دارو، استراحت یا فیزیوتراپی کاهش پیدا نمیکند، میتواند نشانهای باشد که ستون فقرات به مداخله تخصصی نیاز دارد. این نوع درد فعالیتهای روزمره را محدود میکند و جراحی میتواند به کاهش درد و بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن کمک کند. در این شرایط، پزشک با بررسی بالینی و تصویربرداریهای دقیق تصمیم میگیرد کدام نوع عمل برای شما مناسب است.
فشار روی عصبها
دیسکهای بیرون زده، تنگی کانال نخاعی یا تغییر شکل مهرهها ممکن است باعث فشار روی عصبها شوند و درد شدید، بیحسی، سوزش یا ضعف در دستها یا پاها ایجاد کنند. ادامه این وضعیت میتواند آسیب عصبی دائمی به همراه داشته باشد و جراحی برای رفع فشار و بازگرداندن عملکرد طبیعی ضروری است.
ناپایداری ستون فقرات
ستون فقرات باید ثبات کافی داشته باشد تا حرکات بدن کنترل شده و ایمن انجام شود. شکستگیها، جابهجایی مهرهها یا تغییر شکل شدید مانند اسکولیوز یا کیفوز میتواند باعث ناپایداری شود. جراحی با تثبیت مهرهها و استفاده از روشهای تخصصی، خطر آسیب بیشتر را کاهش داده و عملکرد ستون فقرات را حفظ میکند.
مشکلات حرکتی
کاهش توانایی راه رفتن، نشستن یا انجام فعالیتهای روزمره میتواند نشانه پیشرفته بیماری ستون فقرات باشد. ضعف عضلانی یا اختلال در تعادل بدن، انجام کارهای ساده را دشوار میکند. جراحی با برداشتن فشار از روی اعصاب یا تثبیت ستون فقرات، عملکرد حرکتی را بازمیگرداند و فرد را قادر میسازد دوباره فعالیتهای عادی را انجام دهد.
تغییر شکل ستون فقرات
تغییر شکل ستون فقرات ممکن است ناشی از بیماریهای مادرزادی یا افزایش سن باشد و باعث درد، محدودیت حرکت و فشار روی اندامها شود. جراحی با اصلاح ساختار ستون فقرات، تعادل بدن را بازمیگرداند و فشار روی اعصاب و عضلات را کاهش میدهد، به فرد امکان میدهد صافتر بایستد، راحتتر راه برود و فعالیتهای روزانه را انجام دهد.
جراحی ستون فقرات
عمل ستون فقرات چه مزایایی دارد؟
جراحی ستون فقرات میتواند تغییر قابل توجهی در زندگی فرد ایجاد کند و درد و محدودیت حرکت را کاهش دهد. با انجام این عمل، بسیاری از بیماران دوباره قادر به انجام فعالیتهای روزمره و تجربه راحتی بیشتر میشوند. مزایای جراحی ستون فقرات عبارتند از:
- کاهش درد شدید و مداوم در کمر و گردن
- رفع فشار از روی عصبها و کاهش بیحسی یا ضعف اندامها
- تثبیت مهرهها و افزایش پایداری ستون فقرات
- بازگرداندن توانایی حرکت و انجام فعالیتهای روزمره
- اصلاح تغییر شکل ستون فقرات و بهبود تعادل بدن
- پیشگیری از آسیبهای عصبی طولانی مدت
- افزایش راحتی هنگام نشستن، ایستادن و راه رفتن
دکتر مهران مرادی، جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات، متخصص درمان دیسک، جراحیهای نوروآندوسکوپی، جراحی قاعده جمجمه، تومورهای هیپوفیز و لیزر دیسک هستند. ایشان در سال ۱۳۹۴ از دانشگاه علوم پزشکی تهران فارغ التحصیل شدهاند. دکتر مرادی در سال ۲۰۲۰ از دانشگاه ناتینگهام انگلستان دوره جراحی پیشرفته ستون فقرات شامل اصلاح دفورمیتی و جراحی کمتهاجمی را گذراندهاند و از سال ۲۰۱۱ عضو انجمن بینالمللی جراحان ستون فقرات هستند.
برای عمل ستون فقرات از چه روشهایی استفاده می شود؟
جراحی ستون فقرات بسته به نوع اختلال و شدت آن با روشهای متنوعی انجام میشود. این جراحیها میتوانند به صورت باز یا کمتهاجمی انجام شوند و هدف اصلی کاهش درد، تثبیت ستون فقرات و بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن است. در ادامه با انواع رایج روشهای جراحی ستون فقرات آشنا میشویم:
فیوژن ستون فقرات
در این روش، دو یا چند مهره به طور دائم به هم متصل میشوند تا حرکت غیرطبیعی محدود شود و ستون فقرات پایدار باقی بماند. فیوژن برای درمان مشکلاتی مانند آرتروز، شکستگیهای مهرهای و آسیبهای شدید دیسک بین مهرهای کاربرد دارد. طی عمل، از گرافت استخوانی و وسایل فلزی مانند پیچ و میله برای تثبیت مهرهها استفاده میشود. این جراحی در بیمارانی که دچار بیثباتی مهرهها یا تغییر شکل ستون فقرات هستند، نتایج قابل توجهی دارد.
تعویض دیسک
در این روش، دیسک آسیب دیده با یک دیسک مصنوعی جایگزین میشود تا حرکت طبیعی ستون فقرات حفظ شود. تعویض دیسک زمانی انجام میشود که آسیب دیسک شدید باشد و سایر روشهای غیرجراحی نتیجهبخش نباشند. این عمل باعث میشود مهرهها همچنان توانایی حرکت طبیعی خود را حفظ کنند و فشار روی اعصاب کاهش یابد.
دیسککتومی
دیسککتومی شامل برداشتن بخشی از دیسک بینمهرهای است که به اعصاب فشار میآورد. این عمل با تکنیک میکروسکوپی و برشهای کوچک انجام میشود تا بافتهای اطراف کمتر آسیب ببینند. دیسککتومی برای کاهش درد شدید، بیحسی و ضعف اندامها کاربرد دارد و بیماران به سرعت به فعالیتهای روزمره بازمیگردند.
لامینکتومی
لامینکتومی عملی است که در آن بخشی از لامینای مهره برداشته میشود تا فضای کانال نخاعی افزایش یافته و فشار روی نخاع یا اعصاب کاهش یابد. این روش برای درمان تنگی کانال نخاعی و مشکلات ناشی از فشردگی عصبی کاربرد دارد و علائم عصبی مانند درد و بیحسی را کاهش میدهد.
فورامینوتومی
فورامینوتومی برای باز کردن مجاری عبور اعصاب انجام میشود. در این روش، بخش کوچکی از استخوانهای اطراف فورامن برداشته میشود تا فضای بیشتری برای عبور عصبها ایجاد شود و فشار روی آنها کاهش یابد. این عمل برای فشردگی عصبی ناشی از دیسک بیرون زده، تنگی کانال نخاعی یا آرتروز مفاصل بینمهرهای کاربرد دارد.
جراحی فیوژن با تکنیکهای تخصصی (LIF, TLIF, PLIF, ALIF)
این روشها انواع مختلف جراحی فیوژن ستون فقرات هستند که برای درمان دیسک آسیب دیده، آرتروز، تنگی کانال نخاعی یا بیثباتی مهرهها به کار میروند. در LIF، جراح از طریق یک برش کوچک در ناحیه کمری وارد شده و گرافت یا پروتز را برای تثبیت مهرهها قرار میدهد.
در TLIF، دسترسی از ناحیه پشت بدن و از طریق فورامن صورت میگیرد تا دیسک بینمهرهای برداشته و مهرهها تثبیت شوند. PLIF نیز از پشت ستون فقرات انجام میشود و فضای بین مهرهها با گرافت پر میشود. در ALIF، جراح دیسک آسیب دیده را از جلو برداشته و پروتز یا گرافت برای تثبیت مهرهها قرار میدهد. انتخاب روش مناسب به نوع آسیب، موقعیت مهرهها و شرایط بیمار بستگی دارد.
این جراحیها در مجموع باعث کاهش درد، افزایش پایداری ستون فقرات و بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن میشوند و بیماران را قادر میسازند دوباره به فعالیتهای روزمره خود بازگردند.
برای دیدن پروفایل کامل دکتر مهران مرادی و دریافت نوبت حضوری یا آنلاین، میتوانید به صفحه اختصاصی ایشان در سایت نوبت دهی مطب چی مراجعه کنید. در این صفحه، اطلاعات کامل درباره تخصص، سوابق، ساعات کاری و راههای تماس موجود است و امکان رزرو نوبت با چند کلیک فراهم شده است. این بهترین مسیر برای دسترسی آسان و مطمئن به خدمات دکتر مرادی است.
جراحی ستون فقرات برای چه افرادی مناسب است؟
جراحی ستون فقرات برای افرادی مناسب است که درد یا اختلالات حرکتی ناشی از مشکلات مهرهها، دیسکها یا اعصاب ستون فقرات دارند و روشهای غیرجراحی نتوانستهاند نتیجه مورد نظر داشته باشند. این عمل میتواند درد شدید، بیحسی و ضعف اندامها را کاهش دهد و عملکرد روزمره فرد را بازگرداند. انتخاب مناسب بودن جراحی بستگی به شرایط بالینی و ارزیابی دقیق توسط جراح متخصص دارد. افرادی که جراحی ستون فقرات برای آنها مناسب است:
- کسانی که درد شدید و مداوم کمر یا گردن دارند و با روشهای غیرجراحی تسکین پیدا نمیکنند
- افرادی که دیسک بیرون زده یا تنگی کانال نخاعی باعث فشار روی عصبها و بیحسی، ضعف یا سوزنسوزن شدن اندامها شده است
- بیمارانی که ستون فقراتشان ناپایدار است، به دلیل شکستگی، جابهجایی مهرهها یا تغییر شکلهای شدید
- افرادی که کاهش حرکت یا مشکلات حرکتی شدید دارند و انجام فعالیتهای روزمره برایشان دشوار شده است
- بیمارانی که تغییر شکل ستون فقرات (اسکولیوز، کیفوز یا دیگر انحرافات) باعث درد و محدودیت حرکت شده است
- افرادی که آسیبهای شدید ناشی از تصادف یا بیماریهای تخریبی ستون فقرات دارند و نیاز به تثبیت مهرهها دارند
چه کسانی نباید عمل ستون فقرات انجام دهند؟
جراحی ستون فقرات برای همه افراد مناسب نیست و در برخی شرایط میتواند خطرناک یا غیرضروری باشد. تصمیم برای انجام عمل باید حتما توسط بهترین جراح ستون فقرات پس از بررسی کامل وضعیت بیمار گرفته شود.
| گروه افراد | دلیل توصیه نشدن جراحی |
| بیماران با بیماریهای مزمن قلبی یا ریوی | ریسک بیهوشی و عوارض جراحی بالا است |
| افرادی که روشهای غیرجراحی را امتحان نکردهاند | ممکن است درد و محدودیت با روشهای غیرجراحی رفع شود |
| بیماران با عفونت فعال در ستون فقرات یا اطراف آن | جراحی در حضور عفونت خطرناک است و ممکن است عفونت تشدید شود |
| بیماران با اختلالات خونریزی یا مشکلات انعقادی | احتمال خونریزی شدید حین جراحی وجود دارد |
| افرادی با سلامت عمومی پایین | نمیتوانند دوره نقاهت و بهبود بعد از جراحی را به خوبی طی کنند |
| کسانی با انتظار غیرواقعی از نتایج جراحی | اهداف درمانی مشخص نیست و احتمال نارضایتی بالا است |
نکات ضروری قبل از جراحی ستون فقرات
رعایت نکات قبل از جراحی ستون فقرات میتواند روند عمل را ایمنتر کرده و احتمال بروز عوارض را کاهش دهد. آمادگی درست پیش از جراحی به شما کمک میکند با اطمینان وارد اتاق عمل شوید و نتایج بهتری کسب کنید.
- مشاوره دقیق با جراح: تمامی سوابق پزشکی، داروهای مصرفی و حساسیتها را با جراح در میان بگذارید.
- آزمایشهای لازم: انجام کامل آزمایشهای خون، تصویربرداری (MRI یا CT) و سایر تستهای تخصصی بر اساس توصیه پزشک الزامی است.
- قطع یا تغییر داروها: برخی داروها مانند رقیقکنندههای خون ممکن است نیاز به توقف یا تغییر دوز قبل از عمل داشته باشند.
- ترک سیگار و الکل: مصرف این مواد میتواند روند بهبود بعد از جراحی را کند کند و خطر عوارض را افزایش دهد.
- آمادگی فیزیکی و روانی: حفظ آرامش و آمادهسازی جسمی، شامل استراحت کافی و تغذیه مناسب قبل از عمل، به موفقیت جراحی کمک میکند.
- آماده کردن وسایل مورد نیاز روز عمل: لباس راحت، مدارک پزشکی، همراه بالغ و وسایل شخصی ضروری را آماده داشته باشید.
- رعایت دستورات قبل از بیهوشی: طبق دستور پزشک، زمان آخرین وعده غذایی و نوشیدنی را رعایت کنید تا خطر عوارض بیهوشی کاهش یابد.
عمل ستون فقرات چگونه انجام میشود؟
عمل ستون فقرات بسته به نوع مشکل و روش انتخابی میتواند به صورت باز یا کمتهاجمی انجام شود. ابتدا بیمار تحت بیهوشی کامل یا موضعی قرار میگیرد و جراح با برش مناسب به ناحیه آسیب دیده دسترسی پیدا میکند. بسته به نوع جراحی، ممکن است دیسک آسیب دیده برداشته یا تعویض شود، مهرهها تثبیت شوند یا فضای عصبی بازسازی گردد. ابزارهای پیشرفته مانند میکروسکوپ جراحی، دوربینهای کوچک و وسایل فلزی برای انجام دقیق عمل استفاده میشوند.
در روشهای کمتهاجمی، برشها کوچکتر هستند و آسیب به عضلات و بافتهای اطراف ستون فقرات محدود میشود. جراح با استفاده از این تکنیکها میتواند فشار روی عصبها را کاهش دهد، دیسک یا مهرهها را تثبیت کند و عملکرد حرکتی بیمار را بازگرداند. پس از پایان عمل، محل جراحی پانسمان شده و بیمار به بخش ریکاوری منتقل میشود تا تحت نظارت پزشکی بهبود اولیه را طی کند و پس از چند روز یا هفته، روند بازتوانی و بازگشت به فعالیتهای روزمره آغاز شود.
نکات مهم و ضروری بعد از عمل ستون فقرات
رعایت نکات بعد از جراحی ستون فقرات نقش مهمی در کاهش عوارض و تسریع روند بازگشت به فعالیتهای روزمره دارد. توجه به دستورالعملهای جراح و مراقبتهای بعد از جراحی ستون فقرات باعث میشود نتایج عمل بهینه شود و بیمار تجربه بهتری از بهبود داشته باشد. اقدامات ضروری پس از جراحی شامل موارد زیر است:
- در روزهای اولیه پس از جراحی از بلند شدن ناگهانی یا فعالیتهای سنگین خودداری کنید.
- تمرینات فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی را طبق دستور پزشک انجام دهید تا ستون فقرات تقویت شود.
- پانسمان را تمیز و خشک نگه دارید و در صورت بروز قرمزی، خونریزی یا ترشح غیرطبیعی با پزشک تماس بگیرید.
- داروهای تجویزی را به موقع مصرف کنید و در صورت درد شدید یا غیرمعمول، پزشک خود را مطلع کنید.
- حداقل در هفتههای اولیه از هرگونه فشار به ستون فقرات خودداری شود.
- رژیم غذایی متعادل و مصرف آب کافی به بهبود سریعتر کمک میکند.
- مراجعه به پزشک برای معاینه و بررسی روند بهبود، پیشگیری از عوارض احتمالی را تضمین میکند.
سخن پایانی
جراحی ستون فقرات میتواند زندگی بیماران را به طور قابل توجهی تغییر دهد و درد و محدودیت حرکت را کاهش دهد. رعایت نکات پیش و پس از عمل و همراهی با جراح متخصص، نقش تعیینکنندهای در موفقیت جراحی دارد. با انتخاب روش مناسب و پیگیری مراقبتهای پس از عمل، بیماران قادر خواهند بود دوباره فعالیتهای روزمره خود را با راحتی و آزادی حرکت انجام دهند و تجربهای امن و اثربخش از جراحی داشته باشند.
