جراحی تومور مغزی یکی از روشهای اصلی درمان برای برداشتن یا کاهش تودههای غیر طبیعی مغز است که میتواند به کاهش علائم، جلوگیری از پیشرفت بیماری و بهبود عملکرد مغز کمک کند. انجام این جراحی به عواملی مانند نوع تومور، محل قرارگیری آن و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد و تصمیمگیری درباره آن نیازمند بررسی دقیق پزشکان متخصص است. اگر میخواهید بدانید جراحی تومور مغزی چگونه انجام میشود، چه افرادی به آن نیاز دارند و پس از عمل چه نکاتی را باید رعایت کرد، برای آشنایی بیشتر با این موضوع تا پایان مقاله با ما همراه باشید.
جراحی تومور مغزی در یک نگاه
در جدول زیر میتوانید مهمترین نکات مربوط به جراحی تومور مغزی را بهصورت خلاصه و در یک نگاه مشاهده کنید.
| روش جراحی | نحوه انجام | کاربرد اصلی |
| کرانیوتومی | برداشتن بخشی از استخوان جمجمه برای دسترسی مستقیم به تومور | تومورهای پیچیده یا پایه جمجمه |
| لیزر ابلتیو با هدایت MRI | نابودسازی تومور با لیزر و هدایت MRI | تومورهای بدخیم یا مقاوم |
| نورواندوسکوپی | جراحی از طریق سوراخ کوچک جمجمه یا بینی/دهان | دسترسی به بخشهای دشوار مغز |
| سیستم رترکتور لولهای | جابهجایی بافت مغزی با برش کوچک و ناوبری کامپیوتری | تومورهای عمیق مغز |
| جراحی ترانس اسفنوئیدال | از مسیر بینی بدون باز کردن جمجمه | تومورهای غده هیپوفیز |
| شنت گذاری | ایجاد مسیر برای تخلیه مایع اضافی | کاهش فشار داخل جمجمه |
جراحی تومور مغزی توسط دکتر مهران مرادی
دکتر مهران مرادی از پزشکان فعال در زمینه جراحی تومور مغزی است که با بررسی دقیق شرایط هر بیمار، روند درمان را بهصورت مرحله به مرحله برنامه ریزی میکند. تمرکز ایشان بر تشخیص درست، انتخاب روش مناسب جراحی و توضیح شفاف مراحل درمان تومور مغزی برای بیمار و خانواده اوست. دکتر مرادی تلاش میکند بیماران قبل از جراحی درک روشنی از شرایط خود، روند عمل و مراقبتهای بعد از آن داشته باشند. پیگیری وضعیت بیمار پس از جراحی و پاسخگویی به نگرانیها نیز بخش مهمی از رویکرد درمانی ایشان به شمار میآید.
معرفی دکتر مهران مرادی
درباره دکتر مهران مرادی جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات
شما میتوانید برای دریافت نوبت و مشاوره آنلاین از دکتر مهران مرادی، بر روی دکمه زیر کلیک کنید.
چرا جراحی تومور مغزی انجام میشود؟
جراحی تومور مغزی یکی از روشهای درمانی مهم برای افرادی است که با علائم ناشی از رشد تومور مواجه هستند. این جراحی با هدف کاهش مشکلات ناشی از فشار تومور و بهبود وضعیت عملکرد مغز انجام میشود.
کاهش فشار روی مغز
تومور مغزی میتواند با بزرگ شدن، به بافتهای سالم مغز فشار وارد کند و باعث علائمی مانند سردرد، تهوع و مشکلات بینایی شود. جراحی با برداشتن تومور این فشار را کم میکند و شرایط را برای عملکرد طبیعی مغز فراهم میکند.
توقف یا کاهش رشد تومور
در بسیاری از موارد، هدف جراحی متوقف کردن رشد تومور یا کاهش حجم آن است. با برداشتن بخش قابل دسترسی تومور، میتوان از گسترش آن به سایر نواحی مغز جلوگیری کرد.
بهبود علائم عصبی
تومورها ممکن است باعث ضعف عضلانی، اختلال در گفتار یا مشکلات حرکتی شوند. با حذف یا کاهش تومور، بسیاری از این علائم کاهش پیدا میکنند و تواناییهای حرکتی و شناختی بیمار بهبود مییابد.
تشخیص دقیق نوع تومور
گاهی اوقات برای مشخص شدن نوع تومور و انتخاب درمان مناسب، نیاز به نمونه برداری است. جراحی امکان جمع آوری بافت برای آزمایشهای پاتولوژی و تعیین دقیق نوع تومور را فراهم میکند.
آماده سازی برای درمانهای تکمیلی
بعد از جراحی، بیمار ممکن است نیاز به درمانهای تکمیلی مانند رادیوتراپی یا شیمی درمانی داشته باشد. کاهش حجم تومور از طریق جراحی شرایط انجام این درمانها را راحتتر میکند و اثربخشی آنها را افزایش میدهد.
اگر به دنبال مشاوره تخصصی یا دریافت نوبت برای جراحی تومور مغزی هستید، فرم زیر را تکمیل کنید تا در کوتاهترین زمان با شما تماس بگیریم و راهنمایی لازم را ارائه دهیم.
چه روشهایی جایگزین جراحی تومور مغزی است؟
در برخی بیماران، با توجه به نوع تومور، محل آن و شرایط جسمی فرد، میتوان از روشهایی غیر از جراحی برای جایگزین جراحی تومور مغزی استفاده کرد. این روشها ممکن است بهتنهایی یا در کنار جراحی به کار گرفته شوند و انتخاب آنها به نظر بهترین جراح تومور مغزی متخصص بستگی دارد.
پرتو درمانی
در این روش از اشعه برای کوچک کردن تومور یا جلوگیری از رشد آن استفاده میشود. پرتو درمانی معمولا زمانی به کار میرود که امکان جراحی وجود نداشته باشد یا بخشی از تومور پس از عمل باقی مانده باشد.
شیمی درمانی
شیمی درمانی با استفاده از داروهای خاص انجام میشود و هدف آن از بین بردن یا کنترل سلولهای توموری است. این روش بیشتر برای تومورهای بدخیم یا با رشد سریع کاربرد دارد.
رادیوسرجری
در رادیوسرجری بدون ایجاد برش، اشعه با دقت بالا روی تومور متمرکز میشود. این روش برای تومورهای کوچک یا تومورهایی که در نواحی حساس مغز قرار دارند، گزینه مناسبی است.
درمان دارویی
در برخی موارد، پزشک از داروهایی استفاده میکند که به کنترل رشد تومور یا کاهش علائم بیمار کمک میکنند. نوع دارو به ویژگیهای تومور بستگی دارد.
پیگیری و بررسی منظم
تومورهای کوچک، ممکن است درمان فوری انجام نشود و وضعیت بیمار با انجام تصویربرداریهای دورهای تحت نظر قرار گیرد تا در صورت تغییر، اقدام لازم انجام شود.
برای جراحی تومور مغزی باید به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای جراحی تومور مغزی باید به بهترین جراح مغز و اعصاب مراجعه کنید. این پزشک متخصص در تشخیص، درمان و انجام جراحیهای مغز و نخاع است و میتواند بهترین روش جراحی را با توجه به نوع، محل و اندازه تومور انتخاب کند.
آدرس و لوکیشن مطب دکتر مهران مرادی
شما میتوانید برای دریافت مشاوره و معاینه به کلینیک فوق تخصصی دکتر مرادی مراجعه نمایید و یا از طریق لینک زیر به صورت اینترنتی نوبت رزرو کنید.
تهران، شهرک غرب، میدان صنعت، بلوار فرحزادی، بیمارستان آتیه ۲، ورودی ۴، طبقه ۱۸، واحد A8
انواع جراحی تومور مغزی
جراحی تومور مغزی روشهای متنوعی دارد که با توجه به نوع، محل و اندازه تومور انتخاب میشوند. هر روش ویژگیها و مزایای خاص خود را دارد و هدف از آن کاهش فشار، حذف تومور و حفظ عملکرد طبیعی مغز است. در ادامه با مهمترین روشهای جراحی تومور مغزی آشنا میشویم.
1. کرانیوتومی (craniotomy)
کرانیوتومی یکی از متداولترین روشهای جراحی تومور مغزی است که طی آن بخشی از استخوان جمجمه برداشته میشود تا جراح به تومور دسترسی پیدا کند. این روش بیشتر برای تومورهای پیچیده یا واقع در پایه جمجمه استفاده میشود و تحت بیهوشی کامل انجام میشود، هرچند در برخی موارد محدود، بیمار در حین جراحی هوشیار است. کرانیوتومی امکان برداشتن بخش بزرگی از تومور را فراهم میکند و کنترل مستقیم روی بافتهای اطراف را به جراح میدهد.
2. لیزر ابلتیو با هدایت MRI (MRI-Guided Laser Ablation)
این روش کمتهاجمی از انرژی لیزر برای تخریب سلولهای تومور استفاده میکند و با هدایت دقیق MRI، محل دقیق تومور شناسایی میشود. این تکنیک برای تومورهای مغزی مقاوم یا بدخیم، مانند گلیوبلاستوما، کاربرد دارد و باعث کاهش درد و دوران نقاهت کوتاهتر نسبت به کرانیوتومی میشود.
3. نورواندوسکوپی
نورواندوسکوپی یا جراحی اندوسکوپی مغز از طریق سوراخهای کوچک در جمجمه یا مسیرهای طبیعی مانند بینی و دهان انجام میشود. این روش امکان دسترسی به بخشهایی از مغز که با جراحی سنتی دشوار یا غیرممکن هستند را فراهم میکند و به دلیل برش کوچک، درد کمتر، دوره بهبودی کوتاهتر و جای زخم کمتری دارد.
4. سیستم رترکتور لولهای
این روش کمتهاجمی برای دسترسی به تومورهای عمیق مغز طراحی شده است. با ایجاد برش کوچک و استفاده از ناوبری کامپیوتری، بافتهای مغز به آرامی جابهجا میشوند تا جراح بتواند تومور را بدون آسیب زیاد به بافتهای سالم خارج کند.
5. جراحی ترانس اسفنوئیدال
این جراحی از طریق بینی و بدون نیاز به باز کردن جمجمه انجام میشود و عمدتا برای تومورهای غده هیپوفیز استفاده میشود. با کمک اندوسکوپ و ابزارهای ظریف، جراح میتواند تومور را بهطور دقیق خارج کند و جای زخم روی پوست ایجاد نمیشود.
6. شنت گذاری
این روش برای کنترل مایعات اضافی در مغز و کاهش فشار داخل جمجمه به کار میرود. شنتها مسیرهایی ایجاد میکنند تا مایع مغزی نخاعی به سایر بخشهای بدن منتقل شود و فشار مغز کاهش یابد، که به کاهش علائم ناشی از افزایش فشار کمک میکند.
قبل از جراحی تومور مغزی چه کارهایی باید انجام دهیم؟
قبل از جراحی تومور مغزی، آمادگی کامل بیمار اهمیت زیادی دارد زیرا هم ایمنی عمل را افزایش میدهد و هم به روند بهبودی کمک میکند. رعایت نکات زیر باعث میشود جراحی با دقت و موفقیت بیشتری انجام شود.
- انجام آزمایشها و تصویربرداری برای مشخص شدن محل، اندازه و ویژگیهای تومور
- بررسی داروها و مصرف آنها و ارائه فهرست کامل به پزشک
- مشاوره با تیم جراحی و بیهوشی برای آشنایی با مراحل عمل و مراقبتها
- آماده سازی جسمی شامل ناشتا بودن، پرهیز از الکل و دخانیات و استراحت کافی
- آماده سازی روانی با کاهش استرس و آگاهی از روند جراحی
- هماهنگی با همراهان برای حضور و حمایت در روز عمل و دوران نقاهت
جراحی تومور عمقی مغز
وجود ضایعه کاورنوس، ضایعه عروقی خوش خیم در عمق مغز است. پیدا کردن این تومور در حالت عادی سخت بوده ولی دستگاه نویگیشن نشون میده که میتوان با برش خیلی کوچک به همراه میکروسکوپ وارد مغز شد و این توده رو خارج کرد.
جراحی تومور مغزی چگونه انجام میشود؟
جراحی تومور مغزی فرآیندی دقیق و چندمرحلهای است که با هدف حذف یا کاهش حجم تومور و حفظ عملکرد طبیعی مغز انجام میشود. هر مرحله از جراحی با دقت و برنامه ریزی انجام میشود تا خطرات و آسیب به بافتهای سالم به حداقل برسد. در ادامه مراحل اصلی جراحی تومور مغزی را توضیح میدهیم:
آماده سازی قبل از عمل
قبل از جراحی، بیمار تحت معاینات کامل پزشکی قرار میگیرد و آزمایشهای تصویربرداری مانند MRI یا CT اسکن برای تعیین محل دقیق و اندازه تومور انجام میشود. همچنین، پزشک داروهای بیمار را بررسی کرده و دستورات لازم برای آماده سازی جسمی و روانی او ارائه میدهد.
بیهوشی
جراحی تومور مغزی تحت بیهوشی کامل انجام میشود تا بیمار هیچ دردی احساس نکند و حرکت نداشته باشد. در برخی موارد خاص، برای نظارت بر عملکرد عصبی، بیمار در طول عمل هوشیار باقی میماند.
دسترسی به مغز
روش دسترسی به تومور بسته به محل آن متفاوت است. رایجترین روش، کرانیوتومی است که طی آن بخشی از استخوان جمجمه برداشته میشود تا جراح به تومور دسترسی پیدا کند. در برخی روشهای کمتهاجمی مانند نورواندوسکوپی یا لیزر هدایتشده MRI، از برشهای کوچک یا مسیرهای طبیعی مانند بینی استفاده میشود.
برداشتن تومور
پس از دسترسی، جراح با استفاده از ابزارهای تخصصی، تومور را از بافتهای سالم جدا میکند. در طول عمل، تصویربرداری مداوم و سیستمهای ناوبری کامپیوتری به جراح کمک میکنند تا مرزهای تومور مشخص شده و آسیب به بافت سالم کاهش یابد.
کنترل خونریزی و بررسی عملکرد مغز
در طول جراحی، خونریزی کنترل میشود و فعالیت عصبی بیمار از طریق مانیتورینگهای تخصصی بررسی میشود تا عملکرد مغز حفظ شود.
بسته شدن محل جراحی
پس از برداشتن تومور، استخوان جمجمه به جای خود بازگردانده میشود و لایههای بافت نرم و پوست بخیه زده میشوند. در روشهای کمتهاجمی، تنها برش کوچک یا مسیر طبیعی برای ابزارها باقی میماند.
چه مدت بعد از جراحی تومور مغزی در بیمارستان بستری میشویم؟
مدت بستری بعد از جراحی تومور مغزی به نوع و وسعت جراحی، محل تومور و وضعیت جسمانی بیمار بستگی دارد. بیماران بین ۳ تا ۷ روز در بیمارستان بستری میشوند تا علائم حیاتی، وضعیت عصبی و علائم احتمالی عوارض به دقت تحت نظر قرار گیرد.
در جراحیهای کمتهاجمی یا با برش کوچک، ممکن است دوره بستری کوتاهتر و حتی ۱ تا ۲ روز باشد، اما در جراحیهای پیچیده یا تومورهای بزرگ، مدت بستری طولانیتر و مراقبتهای ویژه لازم است. پس از ترخیص، ادامه مراقبتهای تخصصی در منزل و جلسات پیگیری با پزشک الزامی است.
بعد از جراحی تومور مغزی چه کارهایی باید انجام دهیم؟
دوران بعد از جراحی تومور مغزی اهمیت زیادی دارد زیرا مراقبتهای بعد از جراحی تومور مغزی میتوانند روند بهبودی را سریعتر کنند و احتمال بروز عوارض را کاهش دهند. رعایت نکات زیر به بیمار کمک میکند تا با امنیت و راحتی بیشتری دوران نقاهت را طی کند.
- پیگیری معاینات پزشکی و انجام بررسیهای تصویربرداری برای اطمینان از روند درمان
- مصرف داروهای تجویز شده شامل مسکنها، ضد التهابها و داروهای ضد تشنج طبق برنامه پزشک
- مراقبت از محل جراحی و حفظ بهداشت زخم برای پیشگیری از عفونت
- استراحت کافی و اجتناب از فعالیتهای سنگین برای فرصت بازیابی مغز
- رعایت تغذیه سالم و مصرف مایعات کافی برای حمایت از ترمیم بافتها
- پیگیری برنامههای توانبخشی و فیزیوتراپی در صورت مشکلات حرکتی یا عصبی
- دریافت حمایت روانی از خانواده، دوستان یا مشاور برای کاهش استرس و حفظ سلامت روان
جراحی تومور مغزی چه مزایا و معایبی دارد؟
جراحی تومور مغزی میتواند با برداشتن یا کاهش توده، به کم شدن فشار روی مغز و کنترل علائم بیماری کمک کند و در بسیاری از موارد امکان تشخیص دقیق نوع تومور را فراهم میسازد. با این حال، این جراحی مانند هر عمل دیگری با خطراتی مانند خونریزی، عفونت یا بروز برخی اختلالات موقت عصبی همراه است. تصمیمگیری برای انجام جراحی تومور مغزی باید پس از بررسی کامل شرایط بیمار، نوع تومور و نظر پزشک متخصص انجام شود.
| مزایای جراحی تومور مغزی | معایب و خطرات جراحی تومور مغزی |
|---|---|
| کاهش علائم ناشی از فشار تومور بر مغز | احتمال خونریزی حین یا پس از جراحی |
| امکان برداشتن کامل یا بخشی از تومور | خطر عفونت در محل جراحی |
| کمک به تشخیص دقیق نوع تومور | احتمال آسیب به بخشهای حساس مغز |
| کاهش فشار داخل جمجمه | بروز اختلالات موقت حرکتی یا گفتاری |
| کمک به کنترل رشد تومور | نیاز به بستری و گذراندن دوره نقاهت |
| کاهش وابستگی به داروهای کنترل علائم | احتمال باقی ماندن بخشی از تومور |
| فراهم شدن شرایط مناسب برای درمانهای تکمیلی | امکان بازگشت تومور در برخی بیماران |
| کاهش شدت برخی علائم عصبی | عوارض مرتبط با بیهوشی عمومی |
چقدر احتمال زنده ماندن بعد از جراحی تومور مغزی وجود دارد؟
احتمال زنده ماندن بعد از جراحی تومور مغزی به نوع تومور، محل آن، اندازه، وضعیت سلامت کلی بیمار و سرعت تشخیص بستگی دارد. جراحی برای برداشتن تومور میتواند طول عمر بیمار را افزایش دهد و علائم ناشی از فشار تومور را کاهش دهد، اما میزان موفقیت و بقا متفاوت است.
برای تومورهای خوش خیم که در نقاط قابل دسترسی قرار دارند، شانس موفقیت بالا و احتمال بقا طولانی مدت زیاد است. در تومورهای بدخیم یا پیچیده مانند گلیوبلاستومای بدخیم، احتمال زنده ماندن کوتاهتر است و اغلب نیاز به درمانهای تکمیلی مانند رادیوتراپی یا شیمیدرمانی وجود دارد.
پزشک متخصص مغز و اعصاب یا جراح تومور مغزی میتواند با توجه به شرایط فردی، پیش بینی دقیقتری درباره شانس موفقیت جراحی و طول عمر بیمار ارائه دهد.
سخن پایانی
جراحی تومور مغزی یک فرآیند پیچیده و حساس است که با هدف حذف یا کاهش حجم تومور و حفظ عملکرد طبیعی مغز انجام میشود. آگاهی از روشهای جراحی، مراحل قبل و بعد از عمل، مراقبتها و خطرات احتمالی به بیمار و خانواده کمک میکند تا با اطمینان بیشتری این مسیر را طی کنند. رعایت دستورات پزشک، مراقبتهای پس از جراحی و پیگیری منظم معاینات، بخش مهمی از موفقیت درمان و بهبود کیفیت زندگی بیمار را تشکیل میدهد.
سوالات متداول
مدت ادامه زندگی بعد از جراحی تومور مغزی به نوع تومور، میزان برداشته شدن آن، سن و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد و میتواند از چند سال تا چند دهه متغیر باشد.
بزرگترین خطرات جراحی مغز شامل از دست رفتن عملکرد مغز، مثلا ناتوانی در تکلم، راه رفتن یا فکر کردن می باشد. برخی بعد از جراحی برای بازیافت این عملکردها نیاز به توانبخشی دارند.
تومورهای مغزی خوشخیم با جراحی قابل برداشت هستند و در صورت باقی ماندن قسمتی از تومور، با تصویربرداری و رادیوتراپی تحت کنترل قرار میگیرند.
بعد از عمل، اکثر بیماران نسبتا فعال هستند و در عرض چند روز می توانند به فعالیت های عادی خود بازگشته و اغلب حدود 4 تا 6 هفته پس از جراحی به سر کار خود باز می گردند.
پس از برداشتن تومور مغزی، بیمار تحت مراقبت در بخش ویژه قرار میگیرد تا عملکرد مغز، علائم حیاتی و وضعیت عمومی او بهدقت پایش شود.
