شکستگی مهره کمر یکی از آسیبهای جدی ستون فقرات است که میتواند حرکت، خواب و حتی سادهترین فعالیتهای روزانه را به چالشی دردناک تبدیل کند. بسیاری از افراد با شنیدن کلمه جراحی دچار نگرانی میشوند، اما واقعیت این است که جراحی شکستگی مهره کمر در دنیای امروز با روشهای پیشرفته و کمتهاجمی انجام میشود. اگر میخواهید بدانید چه زمانی این جراحی ضروری است، چگونه انجام میشود و چه نتایجی به همراه دارد، پیشنهاد میکنیم این مطلب را تا انتها بخوانید تا بتوانید راحتتر تصمیم بگیرید.
علائم و نشانههای شکستگی برای انجام عمل شکستگی مهره کمر
شکستگی مهره کمر میتواند علائم متفاوتی ایجاد کند که بسته به شدت آسیب و درگیر شدن اعصاب متغیر است. در بیشتر موارد، اولین نشانه، درد شدید و ناگهانی است و ممکن است با بیحسی یا ضعف در اندامها همراه شود. شناخت دقیق این علائم کمک میکند تا درمان به موقع انجام شود و از پیشرفت آسیب جلوگیری شود.
- علائم و نشانههای شکستگی مهره کمر شامل:
- درد ناگهانی و شدید در ناحیه پایین کمر
- افزایش درد هنگام حرکت یا ایستادن
- تورم یا کبودی در محل آسیب
- محدودیت در حرکات ستون فقرات
- بیحسی یا گزگز در پاها
- ضعف عضلانی در اندامهای تحتانی
- تغییر در شکل ستون فقرات (قوز یا فرورفتگی)
- درد هنگام لمس مهرههای آسیب دیده
- از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع در موارد شدید
- کوتاهتر شدن قد به دلیل فشردگی مهرهها
چه زمانی جراحی شکستگی مهره کمر لازم است؟
در بیشتر موارد شکستگی مهره کمر با درمانهایی که نیاز به جراحی ندارند مانند فیزیوتراپی، استراحت یا استفاده از بریس درمان میشود. اما در برخی از موارد شکستگی به گونهای شدید است که فقط با جراحی شکستگی مهره کمر درمان میشود. جراحی زمانی انجام میشود که خطر آسیب عصبی یا تغییر شکل ساختار کمر وجود داشته باشد. در صورتی که بیمار یکی از شرایط زیر را داشته باشد لازم است تا جراحی انجام شود.
فشار بر نخاع یا اعصاب
اگر شکستگی باعث فشرده شدن نخاع یا ریشههای عصبی شود، احتمال دارد بیمار دچار بیحسی، گزگز یا ضعف در پاها شود. در چنین شرایطی جراحی برای رفع فشار از روی اعصاب و جلوگیری از آسیب دائمی الزامی است.
بیثباتی ستون فقرات
وقتی شکستگی به گونهای باشد که مهرهها نتوانند وزن بدن را تحمل کنند، ساختار ستون فقرات بیثبات میشود. جراح در این حالت با استفاده از پیچ و پلاک، پایداری مهرهها را ترمیم میکند تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود.
تغییر شکل یا دررفتگی مهرهها
در برخی شکستگیها، مهرهها از محل اصلی خود خارج شده و باعث تغییر شکل ستون فقرات میشوند. اگر این وضعیت اصلاح نشود، میتواند به درد مزمن و مشکلات حرکتی منجر شود؛ بنابراین جراحی برای بازگرداندن مهرهها به وضعیت طبیعی انجام میشود.
درد مزمن و مقاوم به درمان
وقتی بیمار با وجود مصرف دارو، استراحت و سایر درمانهای غیرجراحی همچنان از درد شدید رنج میبرد، جراحی میتواند با تثبیت مهرهها و آزادسازی فشار، درد را کاهش دهد.
آسیب عصبی همراه با بیاختیاری
در مواردی که شکستگی منجر به از دست رفتن کنترل ادرار یا مدفوع شود، احتمال آسیب شدید به نخاع وجود دارد. در این حالت، جراحی فوری ضروری است تا از پیشرفت آسیب عصبی جلوگیری شود.
شکستگیهای ناشی از ضربه شدید
وقتی شکستگی در اثر تصادف، سقوط از ارتفاع یا ضربه شدید ایجاد شود، چند مهره دچار آسیب همزمان میشوند. در چنین مواردی جراحی برای ترمیم ساختار کلی ستون فقرات و حفظ توازن بدن لازم است.
برای شروع روند درمان و دریافت مشاوره اختصاصی، کافی است فرم زیر را پر کنید تا تیم پزشکی با شما در ارتباط باشد.
چه افرادی نباید جراحی شکستگی مهره کمر را انجام دهند؟
جراحی شکستگی مهره کمر، اگرچه در بسیاری از بیماران نتایج موفقی دارد، اما برای همه افراد مناسب نیست. در برخی شرایط، انجام عمل میتواند خطرناک باشد یا نتیجه مطلوبی نداشته باشد. در ادامه، افرادی که کاندید مناسبی برای این جراحی نیستند معرفی شدهاند.
- افراد مبتلا به پوکی استخوان شدید توانایی کافی برای تثبیت مهرهها با پیچ و پلاک را ندارند.
- بیماران دارای مشکلات قلبی یا ریوی پیشرفته ممکن است بیهوشی طولانی عمل برایشان خطرناک باشد.
- افراد سالمند با شرایط عمومی ضعیف احتمال عفونت و تاخیر در ترمیم پس از جراحی دارند.
- بیماران دارای عفونت فعال در بدن نباید جراحی شوند زیرا ترمیم زخم و استخوان مختل میشود.
- افراد با مشکلات انعقادی یا مصرف داروهای رقیق کننده خون در معرض خونریزی شدید حین یا بعد از عمل هستند.
- بیماران با آسیب عصبی غیرقابل بازگشت جراحی برای بهبود عملکرد حرکتی یا حسی تاثیری ندارد و تنها تثبیت ستون فقرات انجام میشود.
انواع روشهای شکستگی مهره کمر
جراحی شکستگی مهره کمر بسته به نوع، شدت و محل آسیب، روشهای مختلفی دارد که هر کدام مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند. انتخاب روش مناسب پس از بررسی دقیق تصاویر رادیولوژی، معاینه بالینی و وضعیت عمومی بیمار توسط جراح ستون فقرات انجام میشود. هدف اصلی جراحی بازگرداندن ثبات ستون فقرات، کاهش درد، اصلاح تغییر شکل مهره و پیشگیری از آسیب عصبی است. در ادامه، به مهمترین انواع روشهای جراحی شکستگی مهره کمر میپردازیم:
فیوژن ستون فقرات
در این روش، دو یا چند مهره با کمک پیچ، میله و گرافت استخوانی به هم متصل میشوند تا حرکت غیرطبیعی بین مهرهها محدود شود و ثبات ستون فقرات بازگردد. این روش برای شکستگیهای شدید یا بیثبات مناسب است و به مرور زمان بافت استخوانی بین مهرهها جوش میخورد.
ورتبروپلاستی
ورتبروپلاستی یک روش کمتهاجمی است که طی آن سیمان استخوانی مخصوص به داخل مهره شکسته تزریق میشود. این کار باعث افزایش استحکام مهره، کاهش درد و جلوگیری از فروپاشی بیشتر آن میشود. این روش به ویژه برای بیماران مسن یا کسانی که پوکی استخوان دارند مفید است.
کیفوپلاستی
در کیفوپلاستی، قبل از تزریق سیمان، یک بالون کوچک داخل مهره باد میشود تا ارتفاع مهره تا حد ممکن بازگردد و تغییر شکل ستون فقرات اصلاح شود. سپس سیمان تزریق میشود تا مهره تثبیت شود. این روش باعث کاهش درد و بهبود قامت بیمار میشود.
تثبیت با پیچ و میله
این روش شامل قرار دادن پیچ و میله در مهرههای بالاتر و پایینتر از محل شکستگی است تا ستون فقرات پایدار شود. این تکنیک در شکستگیهای ناپایدار یا مواردی که خطر آسیب عصبی وجود دارد، استفاده میشود و میتواند با روشهای کمتهاجمی هم ترکیب شود.
روشهای کمتهاجمی (MIS)
جراحیهای کمتهاجمی با برشهای کوچک و ابزارهای ویژه انجام میشوند. این روشها آسیب به عضلات و بافتهای اطراف ستون فقرات را کاهش میدهند، درد بعد از عمل کمتر است و دوران نقاهت کوتاهتر میشود.
درمان ترکیبی
گاهی برای رسیدن به بهترین نتیجه لازم است چند روش با هم به کار گرفته شوند، مثل تثبیت با پیچ و میله همراه با کیفوپلاستی. این ترکیب هم ثبات مهرهها را تضمین میکند و هم تغییر شکل ستون فقرات را اصلاح میکند، به خصوص در شکستگیهای چندمهرهای یا شدید.
دکتر مهران مرادی، جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات، از متخصصانی هستند که تجربه زیادی در درمان آسیبها و شکستگیهای مهره کمر، به خصوص با روشهای کمتهاجمی و پیشرفته دارند. ایشان فارغ التحصیل جراحی مغز و اعصاب از دانشگاه علوم پزشکی تهران (۱۳۹۴) بوده و در سال ۲۰۲۰ دوره جراحی پیشرفته ستون فقرات، شامل اصلاح دفورمیتی و جراحیهای کمتهاجمی، را در دانشگاه ناتینگهام انگلستان گذراندهاند. دکتر مرادی همچنین از سال ۲۰۱۱ عضو انجمن بینالمللی جراحان ستون فقرات هستند و مهارت ویژهای در انجام جراحی شکستگی مهره کمر با روشهای دقیق و استاندارد دارند.
مقایسه مزایا و معایب روشهای جراحی شکستگی مهره کمر
جراحی شکستگی مهره کمر روشهای متنوعی دارد که بسته به شدت آسیب، سن بیمار و وضعیت عمومی بدن انتخاب میشوند. مقایسه این روشها به بیمار و پزشک کمک میکند تا بهترین گزینه برای تثبیت ستون فقرات و کاهش درد انتخاب شود.
| روش جراحی | کاربرد اصلی | مزایا | معایب | دوران نقاهت |
| فیوژن ستون فقرات | شکستگیهای شدید و بیثبات | بازگرداندن ثبات کامل، جلوگیری از حرکت غیرطبیعی مهرهها | جراحی تهاجمی، درد پس از عمل | طولانیتر از روشهای کمتهاجمی |
| ورتبروپلاستی | شکستگی مهره در اثر پوکی استخوان یا ضربه | کاهش درد سریع، کمتهاجمی | اصلاح تغییر شکل ستون فقرات محدود است | کوتاه، چند روز تا یک هفته |
| کیفوپلاستی | شکستگی مهره با تغییر شکل و کاهش ارتفاع | اصلاح ارتفاع مهره، کاهش درد، کمتهاجمی | هزینه بالاتر نسبت به ورتبروپلاستی | کوتاه، چند روز تا یک هفته |
| تثبیت با پیچ و میله | شکستگی ناپایدار یا فشار عصبی | بازگرداندن ثبات، کاهش خطر آسیب عصبی | نیاز به جراحی باز، ممکن است درد بعدی داشته باشد | متوسط تا طولانی، بسته به شرایط بیمار |
| روشهای کمتهاجمی (MIS) | انواع شکستگیها با امکان کاهش آسیب بافت | آسیب کمتر به عضلات، درد کمتر، دوران نقاهت کوتاه | محدودیت در برخی شکستگیهای پیچیده | کوتاه، معمولا 1 تا 2 هفته |
| درمان ترکیبی | شکستگیهای چندمهرهای یا شدید | همزمان بازگرداندن ثبات و اصلاح تغییر شکل | پیچیده، نیاز به جراح با تجربه | متوسط، بسته به روش ترکیبی |
آمادگیها و مراقبتهای قبل از جراحی شکستگی مهره کمر
آمادگی و مراقبتهای قبل از جراحی شکستگی مهره کمر در موفقیت عمل و کاهش خطر عوارض بسیار مهم است. رعایت نکات ساده اما مهم و ضروری میتواند دوران نقاهت را کوتاهتر کرده و به بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره کمک کند. در ادامه به مهمترین آمادگیها و مراقبتهای قبل از عمل میپردازیم:
معاینه و بررسی کامل پزشکی
پیش از جراحی، پزشک وضعیت عمومی بیمار را بررسی کرده و آزمایشهای خون، ادرار، نوار قلب و تصاویر رادیولوژی (X-ray، MRI یا CT) را درخواست میکند تا نوع شکستگی و سلامت ارگانهای حیاتی مشخص شود.
قطع یا تنظیم داروها
داروهای رقیق کننده خون، ضد التهاب یا مکملهای گیاهی که احتمال خونریزی را افزایش میدهند، باید با نظر پزشک قبل از جراحی قطع یا تنظیم شوند.
کنترل بیماریهای مزمن
افرادی که بیماری قلبی، دیابت یا مشکلات ریوی دارند باید وضعیت خود را پایش کنند و داروهای ضروری را طبق دستور پزشک مصرف کنند تا خطر عوارض پس از عمل کاهش یابد.
رعایت رژیم غذایی و ناشتا بودن قبل از عمل
شب قبل یا چند ساعت قبل از جراحی بیمار باید ناشتا باشد و از مصرف غذا یا نوشیدنی خودداری کند تا خطر مشکلات بیهوشی کاهش یابد.
آماده سازی روانی و آگاهی از روند جراحی
آگاهی از روند عمل، مدت زمان عمل و دوران نقاهت به کاهش اضطراب بیمار کمک میکند و باعث همکاری بهتر با تیم پزشکی پس از عمل میشود.
حمل وسایل ضروری و برنامه ریزی برای دوره نقاهت
برنامه ریزی برای حضور همراه، آماده کردن وسایل مورد نیاز در منزل و اطلاع رسانی به خانواده درباره مراقبتهای بعد از عمل، به راحتتر شدن دوران بهبودی کمک میکند.
جراحی شکستگی مهر کمر چه خطرات و عوارضی دارد؟
جراحی شکستگی مهره کمر میتواند راه حل موثری برای بازگرداندن ثبات ستون فقرات و کاهش درد باشد، اما مانند هر عمل جراحی دیگر، با خطرات و عوارض احتمالی همراه است. آگاهی از این خطرات به بیمار کمک میکند تصمیمی آگاهانه بگیرد و مراقبتهای لازم را قبل و بعد از عمل رعایت کند. شناخت کامل این عوارض همچنین باعث آماده شدن ذهنی و جسمی بیمار برای دوران نقاهت میشود. خطرات و عوارض جراحی شکستگی مهره کمر شامل:
- خونریزی در طول یا بعد از عمل که ممکن است نیاز به تزریق خون داشته باشد
- عفونت محل جراحی یا اطراف ابزارهای استفاده شده
- آسیب به اعصاب نخاع یا ریشههای عصبی که میتواند باعث بیحسی، ضعف یا فلج شود
- درد و تورم پس از عمل که با داروهای مسکن کنترل میشود
- عدم جوش خوردن کامل مهرهها که ممکن است نیاز به عمل مجدد داشته باشد
- عوارض ناشی از بیهوشی مانند تهوع، استفراغ یا افت فشار خون
- جابهجایی یا شکست پیچ و میلههای تثبیت کننده مهرهها
- مشکلات قلبی یا ریوی در بیماران با سابقه بیماریهای مزمن
- ایجاد محدودیت حرکتی یا سفتی در ناحیه کمر پس از عمل
- احتمال تشکیل لخته خون یا ترومبوز در پاها در دوران نقاهت
هزینه جراحی شکستگی مهره کمر
هزینه جراحی شکستگی مهره کمر به عوامل متعددی بستگی دارد و میتواند در هر بیمار متفاوت باشد. نوع و شدت شکستگی، روش جراحی انتخاب شده، نیاز به استفاده از پیچ و میله یا روشهای کمتهاجمی، مدت زمان بستری و تجهیزات مورد استفاده از مهمترین عواملی هستند که روی هزینه تاثیر میگذارند. همچنین تجربه و تخصص جراح، موقعیت جغرافیایی بیمارستان و وجود خدمات تکمیلی مانند فیزیوتراپی پس از عمل نیز میتواند مبلغ نهایی را تغییر دهد.
به طور کلی، جراحیهای کمتهاجمی هزینه کمتری نسبت به روشهای باز و پیچیده دارند، اما در شکستگیهای شدید یا چندمهرهای، استفاده از روشهای ترکیبی و ابزارهای تثبیت کننده پیچیده میتواند هزینه را افزایش دهد. برای دریافت برآورد دقیق و مشاوره شخصی، بهترین راه تماس با مرکز درمانی یا جراح متخصص است تا بر اساس شرایط بیمار، قیمت واقعی مشخص شود.
سخن پایانی
در نهایت، جراحی شکستگی مهره کمر یک روش موثر برای بازگرداندن ثبات ستون فقرات، کاهش درد و پیشگیری از آسیب عصبی است. انتخاب روش مناسب، رعایت آمادگیهای قبل از عمل و مراقبتهای پس از آن نقش بسیار مهمی در موفقیت جراحی دارد. با مشاوره صحیح با جراح متخصص و پیروی دقیق از توصیههای پزشکی، میتوان نتیجهای مطلوب و بهبودی سریعتر را تجربه کرد.
