Search

درمان بیماری آنسفالوسل با جراحی کرانیوتومی و اندوسکوپیک (کم تهاجمی)

تیم فوق تخصصی کلینیک دکتر مهران مرادی

دکتر عباس دقاق زاده

متخصص طب فیزیکی و توانبخشی

دکتر عباس دقاق زاده متخصص طب فیزیکی و توانبخشی و  متخصص در درمان بیماری‌های عضلانی، استخوان‌ها، مفاصل، اعصاب محیطی، دیسک کمر و گردن،  مشکلات ستون فقرات، ناهنجاری های اسکلتی و کمر و اسکولیوز.

دکتر کامران آزما

جراح مغز و اعصاب، دیسک و ستون فقرات

متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، عضو هیئت ممتحنه دانشنامه تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی ایران هستند. از سوابق ایشان می‌توان به ریاست مرکز تحقیقات بیومکانیک و ارگونومی دانشگاه، عضویت هیئت مدیره انجمن طب فیزیکی و توانبخشی و بیش از 20 سال سابقه تدریس در دانشگاه ایران اشاره کرد. 

دکتر مسعود حاجی خانی

متخصص ارتوپدی فلوشیپ زانو

فارغ التحصیل دکترای پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، جراح استخوان و ارتوپدی و فلوشیپ جراح زانو و تعویض مفصل هستند. از دستاوردهای پزشکی ایشان می‌توان به عضویت در انجمن جراحان ارتوپدی آمریکا و کانادا و جراحان لگن و تعویض مفصل ایران، مدیریت گروه ارتوپدی بیمارستان لولاگر اشاره کرد.

دکتر علی مقدس جعفری

دکتر علی مقدس جعفری

متخصص اورژانس و فوریتهای پزشکی

دکتر علی مقدس جعفری فارغ التحصیل دکترای حرفه‌ای پزشکی عمومی از دانشگاه علوم پزشکی تهران، فارغ‌التحصیل دکترای تخصصی طب اورژانس و دارای بورد تخصصی طب اورژانس هستند. از سوابق ایشان می‌توان به عضویت هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اشاره کرد.

دکتر دامون آزاد

دکتر دامون آزاد

فلوشیپ فوق تخصصی درد

متخصص در کنترل و درمان انواع درد مزمن:

  • کمردرد
  • دیسک کمر و گردن 
  • آرتروز و درد مفاصل 
  • نوروپاتی دیابتی
  • سندرم تونل مچ دست و فیبرومیالژی
فهرست مطالب

انسفالوسل

انسفالوسل (Encephaloceles) به نقص نادری از نظر تشکیل لوله عصبی اطلاق می‌شود که منجر به بروز بروز بیرون زدگی کیسه‌ای شبیه به مغز و غشای پوشاننده آن از داخل جمجمه می‌شود. این نقص مادرزادی به دلیل عدم بسته شدن کامل لوله عصبی در دوران رشد جنینی ایجاد می‌شود. به عبارت دیگر، قسمت بالایی جمجمه، فضای بینی و پیشانی، یا پشت جمجمه به طور کامل محو نمی‌شوند. در صورتی که این عارضه در پشت جمجمه ایجاد شود، مشکلات نورولوژیکی ممکن است به وجود آید.

گاهی انسفالوسل در بدو تولد تشخیص داده می شود.

عموماً انسفالوسل یک نوع نقص است که به طور معمول بلافاصله پس از تولد تشخیص داده می‌شود، اما در برخی موارد ناهنجاری کوچک انسفالوسل در ناحیه بینی و پیشانی قابل تشخیص نیست. تشخیص، شناسایی علائم و درمان این حالت نیازمند همکاری با پزشک با تجربه و ماهر است و مطمئناً تأثیر قابل توجهی در سلامت و آینده بیمار خواهد داشت.

ارتباط با ما

دکتر مرادی، متخصص جراحی مغز و اعصاب، با مهارتی که در تشخیص و درمان انواع عارضه ها و بیماری های مغز و ستون فقرات دارد، قادر است به تمامی سؤالات شما درباره این بیماری پاسخ داده و شما و بیمارتان را در تمامی مراحل درمان و بهبودی همراهی نماید. برای رزرو وقت ملاقات با دکتر مرادی می توانید با شماره تلفن 02126350185 - 09912552234 تماس حاصل فرمایید.

 

 انواع انسفالوسل


 انواع انسفالوسل

می‌‌توان این اختلال را بر اساس محل تشکیل آن به چند دسته تقسیم کرد:

انسفالوسل پیشانی

 در این انسفالوسل قسمت فوقانی جمجمه درگیر شده است که بخش زیادی از مغز از طریق قسمت جلوی جمجمه بیرون می‌زند. به این وضعیت انسفالوسل قدامی گفته می‌‌شود و نادرترین نوع این عارضه محسوب می‌‌گردد.

انسفالوسل آترتیک

در این نوع انسفالوسل، بخش وسطی ناحیه پشتی جمجمه و استخوان آهیانه درگیر می‌شود. در این وضعیت، بخش قابل توجهی از مغز از طریق این ناحیه برون می‌زند. استخوان آهیانه به مجموعه استخوان‌های جمجمه انسان اطلاق می‌شود که با هم ارتباط دارند و باعث ایجاد قسمت فوقانی جمجمه می‌شوند. بخش مرکزی این ناحیه، در سطح خارجی این استخوان‌ها قرار دارد و توسط یک برآمدگی به نام آهیانه تشکیل شده است.

 انسفالوسل پس سری

این اختلال جنینی به صورت نادر و با وجود ضایعات بزرگ قابل تشخیص است. مغز از طریق بخش پشتی و پایینی جمجمه و استخوان آهیانه بیرون زده می‌شود. این ضایعات ممکن است به صورت توده‌های کوچک یا بزرگ ظاهر شوند. قطر این ضایعات گاهی بیش از ۲۰ سانتیمتر است و در برخی موارد حجم آنها حتی بیشتر از حجم طبیعی مغز است. معمولاً این وضعیت چالش‌های جراحی بزرگی را به همراه دارد. این اختلال به طور معمول با سایر اختلالات نورولوژیکی ارتباط دارد و به آن انسفالوسل پشت سری می‌گویند.

انسفالوسل بینی

این عارضه در فاصله بین بینی و سینوس التموئید دو مورد از چهار سینوس پارانازال استخوان التمويید، مشاهده می‌شود این استخوان در جمجمه باعث تفکیک حفره بینی از مغز خواهد شد.

انسفالوسل بینی و چشم

 در این عارضه بیرون‌ زدگی توده مانند در فاصله‌ی بین ناحیه بینی و چشم – کاسه چشم که چشم را درون جمجمه قرار می‌دهد- دیده می‌‌شود.

انسفالوسل مننژهای مغز و پرده‌های آن

 به طور طبیعی نخاع در مننژهای مغزی تشکیل می‌شود اما در این عارضه مننژهای مغزی و نخاعی از قسمت باز جمجمه یا ستون مهره‌های بیرون می‌زنند. در این عارضه قسمت بیرون زده حاوی مایع مغزی نخاعی است و هیچ گونه گفت بافت عصبی در آن دیده نمی‌شود.

انسفالوسل مغز و مننژ و پرده‌های آن

 این عارضه تحت عنوان بیرون زدگی توده مانند بافت‌های مغز و مننژ از طریق نقص ایجاد شده در جمجمه تعریف می‌‌شود.

 

 میزان شیوع این عارضه چقدر است؟


به طور کلی، هر پنج هزار تولد در سراسر جهان منجر به تشکیل انسفالوسل پس سری می‌شود. در اروپا و آمریکای شمالی، نرخ ابتلا به انسفالوسل پس سری بیشتر است، در حالی که انسفالوسل پیشانی بیشتر در مناطقی مانند آفریقا، روسیه، آفریقای جنوبی و مالزی مشاهده می‌شود.

 علل بروز این عارضه چیست؟ 


علل بروز این عارضه چیست؟

هنوز علت اصلی بروز این عارضه مشخص نیست. همانگونه که در قسمت‌های فوق اشاره کردیم نقایص لوله عصبی و بسته نشدن آنها به طور کامل در دوران جنینی باعث بیرون زدگی توده مانند مننژها می‌شود. ممکن است این اختلالات مادرزادی به علت مشکلات ژنتیکی رخ دهند. این عارضه در خانواده‌هایی که سابقه ابتلا به اسپینا بیفیدا و آنانسفالی دارند شیوع بیشتری دارد، این دو عارضه در زمره اختلالات شدید عصبی قرار دارند. قرار گرفتن مادر در معرض برخی از مواد محیطی قبل و در دوران بارداری می‌‌تواند زمینه بروز نقص لوله عصبی در دوران جنینی را فراهم کند. برخی از این موارد عبارتند از:

  • تراتوژن: این ترکیبات با تداخل در رشد جنین باعث بروز نقایص مادرزادی می‌شوند.
  • تریپان آبی: یک ماده بسیار مهم است که از آن برای رنگ کردن بافت‌های مرده یا به رنگ آبی درآوردن  سلول‌ها استفاده می‌شود.
  • آرسنیک: یک ماده سمی است که در طبیعت یافت می‌شود و افرادی که در معرض آن قرار می‌‌گیرند می‌‌توانند زمینه بروز مشکلات جنینی را فراهم نماید.

 علائم بیماری مادرزادی انسفالوسل چیست؟ 


 این عارضه معمولاً با ناهنجاری‌های کرانیوفاسیال همراه است که باعث بروز بدشکلی‌های متعدد در رشد استخوان سر و صورت می‌شود. انواع بد شکلی های مغز می‌توانند در این نوع نقص لوله عصبی رخ دهند. برخی از علائم کلی که در افراد بیمار مشاهده می‌شوند عبارتند از:

  • فلج اسپاسمی: شدیدترین نوع فلج مغزی است که به طور کامل هر ۴ لوب و بالا تنه بیمار درگیر می‌شود. عضلات این بیماران که وظیفه کنترل دهان و زبان را بر عهده دارند دچار مشکل می‌شوند و بیمار به لحاظ صحبت کردن و عملکرد ذهنی ناتوان خواهد بود.
  • آتاکسی: در این عارضه بیماران به علت ناتوانی مغز برای تنظیم حالت بدن و حرکات دست و پا دچار عدم هماهنگی و عدم تعادل می‌شوند.
  • عدم هماهنگی عضلات به علت نقص مخچه که در قسمت پشت مغز قرار دارد رخ می‌‌دهد.
  • میکروسفالی: یک اختلال نادر است در این عارضه به علت رشد ناکافی مغز، اندازه سر بیمار کوچک‌تر از حالت طبیعی است.
  • هیدروسفالی: در هیدروسفالی به طور غیر طبیعی مایع مغزی نخاعی در قشرهای مغزی تشکیل می‌شود. تجمع مایع باعث می‌‌شود که فشار بسیار زیادی به مغز وارد شود و در نتیجه آسیب ببیند.
  • تشنج: افراد مبتلا به تشنج به صورت مکرر دچار حملات صرع می‌‌شوند که این امر به علت شروع ناگهانی تخلیه بار الکتریکی درون مغز رخ می‌‌دهد.
  • اختلالات بینایی: مشکلات بینایی یا از دست دادن قدرت بینایی در درجات مختلفی در افراد مبتلا به انسفالوسل بینی و چشم ایجاد می‌شود.
  • به تاخیر افتادن روند رشد: در این عارضه کودک نمی‌‌تواند همانند سایر کودکان هم سن خود به رشد کافی دست یابد.
  • عقب افتادگی ذهنی: بهره هوشی، توانایی ذهنی، و یادگیری در کودکان مبتلا به این عارضه پایین تر از سطح متوسط است.

 نحوه تشخیص انسفالوسل چگونه است؟ 


نحوه تشخیص انسفالوسل چگونه است

بدشکلی‌های قابل مشاهده نشان‌دهنده وجود یک اختلال جدی هستند که به راحتی پس از تولد نوزاد قابل تشخیص است. در برخی موارد، تشخیص این وضعیت در افرادی که نقایص کوچکی مانند نقص در ناحیه پیشانی یا چشم دارند، ممکن است دشوار باشد. برای علاوه بر این، پزشک ممکن است برخی از انواع ضعف ذهنی و مغزی شدید را در افراد مبتلا تشخیص دهد.

 عکس برداری 

 عکسبرداری به کمک سی تی اسکن و ام آر آی می‌توانند به پزشک برای تشخیص ضایعات کوچک در ناحیه بینی کمک کنند.

 ارزیابی مایع مغزی نخاعی 

در مواردی که فرد با بروز بیرون زدگی پرده‌های مغز یا بیرون زدگی مغز و مینینگها مواجه می‌شود، ارزیابی مایع مغزی نخاعی می‌تواند با وارد کردن یک سوزن کوچک به درون کانال نخاعی انجام شود. هدف این تست، تشخیص علت افزایش فشار داخل مغز که منجر به هیدروسفالی می‌شود، است. این تست همچنین ممکن است در تشخیص سایر ناهنجاری‌های نورولوژیکی نیز به کمک برود.

 چه روش‌هایی برای درمان انسفالوسل وجود دارد؟ 


چه روش‌هایی برای درمان انسفالوسل وجود دارد؟

معمولا انجام عمل جراحی برای افراد مبتلا به انسفالوسل ضروری است. معمولاً جراحی مغز بر اساس اندازه، محل ضایعات، عوارض مرتبط، و وجود پوست روی ضایعات بیرون زده در فاصله تولد تا ۶ ماهگی انجام می‌شود. در صورتی که روی ضایعات توسط پوست پوشیده شده باشد پزشک انجام عمل جراحی را چند ماه به تعویق خواهد انداخت اما در صورتی که هیچ گونه پوستی روی این ناحیه قرار نگرفته باشد کمی پس از تولد انجام عمل جراحی ضروری خواهد بود.

 نحوه انجام جراحی کرانیوتومی ‌

 از این عمل جراحی برای برگرداندن محتویات بیرون ‌زده به درون جمجمه استفاده می‌‌شود. جراح بخشی از جمجمه را برش می‌‌دهد تا بتوانند به خوبی به مغز دسترسی داشته باشد. سپس جراحی یک برش را در قسمت سخت شامه، قسمت خارجی و سفت پوشاننده مغز، ایجاد می‌کند. در مرحله بعد جراح بخش‌های بیرون زده مغز و مننژها و مایع مغزی نخاعی را به درون مغز برمی‌گرداند و برآمدگی اطراف آن را جدا می‌کند. سپس سخت شامه بسته می‌شود و جمجمه نیز با کمک بافت برداشته شده یا بافت مصنوعی ترمیم می‌گردد. میتوان جراحی اصلاح انسفالوسل را حتی در موارد شدید بدون ایجاد ناتوانی عملکردی بیشتر انجام داد.

 جراحی کم تهاجمی ‌

در صورتی که این عارضه در قاعده جمجمه، سینوس‌ها، یا در ناحیه کلیووس رخ داده باشد می‌توان به طور کامل از طریق بینی به درمان این مشکل پرداخت. این جراحی کم تهاجمی به کمک وسیله‌ای که اندوسکوپ نام دارد  (یک دوربین کوچک از طریق بینی وارد بدن می‌شود) و بدون ایجاد هیچ گونه برش روی صورت و پوست انجام خواهد شد.

 درمان انسفالوسل به چه صورت است؟ 

 نیاز به درمان بیشتر به علائمی که در هر بیمار بروز می‌‌کند بستگی دارد. ناهنجاری‌های کرانیوفاسیال و سایر اختلالات جمجمه به کمک عمل جراحی درمان می‌شوند. پزشک با نصب شانت درون مغز بیمار به درمان هیدروسفالی می‌‌پردازد. شانت باعث می‌شود که مایع مغزی نخاعی اضافی از مغز تخلیه گردد.

 پس از جراحی کرانیوفاسیال چه اتفاقی رخ می‌دهد؟


پس از جراحی کودک وجود دو تا پنج روز در بیمارستان بستری می‌شود سپس از ترخیص می‌گردد. پزشک نحوه مراقبت از بخیه و سایر نکات ضروری پس از جراحی را به والدین کودک آموزش می‌دهد. ممکن است خواب و تغذیه کودک به مدت ۴ تا ۶ هفته پس از جراحی مختل شود اما باید به تدریج به شرایط عادی برگردد. پزشک برای کنترل درد کودک مصرف استامینوفن و ایبوپروفن را تجویز می‌کند و در صورت نیاز از والدین کودک می‌‌خواهد داروهای مخدر را نیز به عنوان مکمل به کودک خود بدهند.

 پیش آگاهی 


پیش آگاهی

در تعداد زیادی از بیماران مبتلا به انسفالوسل، پیش آگاهی پس از جراحی به فاکتورهایی نظیر موارد زیر بستگی دارد:

  • محل بیرون زدگی
  • نوع بافت مغز که در این عارضه درگیر شده است.

 صورتی که عمل جراحی موفقیت ‌آمیز باشد این بیماران بدون هیچ گونه مشکلی رشد می‌کنند و بزرگ خواهند شد. در صورتی که کودک دچار مشکلات نورولوژیکی و رشد باشد، پزشک باید بر کاهش این ناهنجاری‌ها تمرکز نماید. در صورتی که بخش زیادی از حجم بیرون آمده حاوی مایع مغزی نخاعی باشد امکان بهبودی کامل وجود دارد. از سوی دیگر در صورتی که در این عارضه بخش زیادی از بافت مغز درگیر شده باشد عوارض بسیار کمی به وجود خواهد آمد.

 چگونه می‌توان از بروز این عارضه پیشگیری کرد؟ 


اگرچه نمی‌توان به طور کامل از بروز این عارضه پیشگیری کرد رعایت برخی از نکات می‌‌تواند احتمال بروز این اختلال را کاهش دهد. مصرف فولیک اسید در چند هفته اول بارداری می‌تواند از بروز مشکلات نقایص لوله عصبی پیشگیری کند. فولاد یکی از ترکیبات بسیار ضروری در سنتز و تنظیم سلول‌های جدید مورد نیاز برای سنتزRNA  وDNA است که نقش بسیار مهمی را در سنتز و متیلاسیون نوکلئیک اسید ایفا می‌کند. به طور طبیعی پزشکان به زنان باردار توصیه می‌کنند که روزانه ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک دریافت کنند. زنان باردار باید از استعمال دخانیات و مشروبات الکلی خودداری کنند تا جنین بتواند به خوبی رشد نماید. غربالگری در دوران بارداری برای تشخیص به موقع برخی از اختلالات اهمیت بسیار زیادی دارد.

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”

 

جهت مشاوره و تعیین نوبت با شماره‌های زیر تماس حاصل فرمایید:

اگر از اسکولیوز، قوز کمر، کیفوز، گودی کمر، انحنای ستون فقرات احساس ناراحتی می‌کنید می‌توانید به کلینیک دکتر مرادی مراجعه نمایید.

یک متخصص جراحی مغز و ستون فقرات با توجه به تخصص خود در مورد مغز و ستون فقرات و اجزای آن به درمان و جراحی بیماری‌های مغز ستون فقرات و نخاع و اجزای آن می‌پردازد.

مقالات مرتبط

مشاوره رایگان