سندرم پیریفورمیس، اسپاسم عضلات باسن به علت فشار بر عصب سیاتیک

عضله پیریفورمیس، یک ساختار مسطح مشابه نوار است که در نزدیکی بالای مفصل ران در باسن واقع شده است. این عضله در حرکت قسمت‌های پایینی بدن نقش مهمی دارد و به طور گسترده‌ای در ورزش‌هایی مانند دوچرخه سواری و دویدن استفاده می‌شود. عضله پیریفورمیس عصب سیاتیک، عصب اصلی طولانی‌ای که تا پایین پشت پا کشیده می‌شود را در بر می‌گیرد. عصب سیاتیک به شاخه‌های عصبی کوچکتری در پا تقسیم می‌شود. عصب سیاتیک عضلات همسترینگ و تمام ماهیچه‌های زیر زانو را عصب رسانی می‌کند. همچنین این عصب در پا احساس را ایجاد می‌کند. فشرده شدن عصب می‌تواند از اسپاسم عضله پیریفورمیس یا از یک ساختار آناتومیک عضلانی رخ دهد. سندرم پیریفورمیس (piriformis syndrome) با درد، سوزن سوزن شدن، بی حسی و ضعف پا و قسمت‌های پایینی پا مشخص می‌شود. تقریباً 6 درصد از موارد کمردرد و سیاتیک که در یک معاینهٔ عمومی مشاهده می‌شود ممکن است ناشی از سندرم پیریفورمیس (piriformissyndrome) باشد.

سندرم پیریفورمیس یک آسیب عصبی است. در حالیکه دوچرخه سواران و دیگر ورزشکاران حرفه‌ای معمولاً با سندرم پیریفورمیس آشنا هستند، این وضعیت همچنین می‌تواند بر افراد غیر ورزشکار نیز تأثیر بگذارد و معمولاً قابل درمان است. اگر چه بیشتر موارد سیاتیک نتیجه سندرم پیریفورمیس نیستند، اما درمان طولانی مدت بستگی به یک تشخیص جامع و دقیق دارد.

اگر مدتی است از درد باسن و دردهایی که پاها را نیز در بر می‌گیرند رنج می‌برید ممکن است مبتلا به سندرم پیریفورمیس باشید. در این حالت بهترین راه مراجعه زود هنگام به پزشک متبحر و تشخیص و پیگیری به موقع بیماری است. دکتر مرادی، متخصص جراحی مغز و اعصاب، آماده است تا شما را با بهترین روش‌های درمان این بیماری، تا رسیدن به سلامتی کامل همراهی و راهنمایی نماید. برای رزرو وقت ملاقات می‌توانید با شماره تلفن 02833235232 - 09192810165 تماس حاصل فرمایید.

علت سندروم پیریفورمیس چیست؟


تنش و سفتی در عضله پیریفورمیس می‌تواند موجب اسپاسم عضله شود. همانند سایر تنش‌های عضلانی در سایر نقاط بدن، علل نیز متفاوت هستند.

علل احتمالی تنش و سفتی در عضله پیریفورمیس عبارتند از:

  • آسیب، مانند سقوط، ضربه به ناحیه‌ای از بدن، یا تصادف ماشین
  • استفادهٔ بیش از حد، مانند استفاده زیاد در هنگام دویدن‌های زیاد، ورزش بیش از حد، و یا کشش بیش از حد
  • تغییر در شیوه زندگی آرام و انجام تمرینات ورزشی بیشتر
  • از بین رفتن عضلات باسن
  • تنش عضلانی و اضافه وزن به دلیل حاملگی

علائم سندرم پیریفورمیس چیست؟


تنش و سفتی در عضله پیریفورمیس می‌تواند موجب اسپاسم عضله شود. همانند سایر تنش‌های عضلانی در سایر نقاط بدن، علل نیز متفاوت هستند.

علل احتمالی تنش و سفتی در عضله پیریفورمیس عبارتند از:

  • آسیب، مانند سقوط، ضربه به ناحیه‌ای از بدن، یا تصادف ماشین
  • استفادهٔ بیش از حد، مانند استفاده زیاد در هنگام دویدن‌های زیاد، ورزش بیش از حد، و یا کشش بیش از حد
  • تغییر در شیوه زندگی آرام و انجام تمرینات ورزشی بیشتر
  • از بین رفتن عضلات باسن
  • تنش عضلانی و اضافه وزن به دلیل حاملگی

علائم سندرم پیریفورمیس چیست؟


دو علت اصلی وجود دارد که می‌تواند موجب بروز سندرم پیریفورمیس در افراد گردد. ما هر دو آنها را مورد بحث قرار خواهیم داد و توضیح خواهیم داد که چرا این علت‌ها بروز می‌کنند.

اولین علامت و نشانه برجسته سندرم پیریفورمیس، درد کمر است. این درد ناشی از استفاده بیش از حد از عضله پیریفورمیس است. این استفادهٔ بیش از حد موجب آسیب رسیدن به عضله، و سفت شدن آن می‌شود.

با سفت‌تر شدن عضله پیریفورمیس، عصب سیاتیک تحت فشار قرار می‌گیرد. این عصب زیر عضله پیریفورمیس قرار می‌گیرد. فشار باعث تحریک عصب سیاتیک می‌شود. این تحریک باعث بروز درد شدید در قسمت پشتی پا می‌شود. این درد می‌تواند حتی تا ساق پای شما نیز پایین بیاید. این علامت دومی است که شما می‌توانید سندرم پیریفورمیس را از روی آن تشخیص دهید.

به همین دلیل است که گاهی اوقات به نظر می‌رسد دچار بیرون زدگی دیسک کمر شده‌اید.

گاهی اوقات حتی این درد به قسمت پشتی شما کشیده شده و باعث بروز کمر درد می‌شود.

همچنین، سندرم پیریفورمیس توانایی شما را برای پیاده روی، نشستن برای مدت زمان طولانی و خم شدن به سمت پایین برای برداشتن وسیله‌ای، کاهش می‌دهد.

عوامل خطر


فاکتورهای مختلفی وجود دارند که ممکن است موجب شوند افراد احتمال بیشتری برای ابتلا به سندرم پیریفورمیس داشته باشند.

  • برخی مطالعات نشان می‌دهند که سندرم پیریفورمیس در زنان به نسبت یک به 6 رایج است، که به نظر می‌رسد به علت تفاوت‌های آناتومیکی باشد.
  • تفاوت‌های آناتومیکی در موقعیت عصب سیاتیک در ارتباط با عضله پیریفورمیس ممکن است منجر به بروز سندرم پیریفورمیس شود. در بعضی از افراد، عصب سیاتیک از طریق عضله پیریفورمیس عبور می‌کند، به عنوان مثال، این امر احتمال فشرده شدن عصب سیاتیک را افزایش می‌دهد.
  • نشستن طولانی مدت ممکن است منجر به فشرده شدن مستقیم عصب سیاتیک شود. بنابراین، سندرم پیریفورمیس گاهی اوقات به عنوان "سندرم فت والت" یا "والت سیاتیک" نامگذاری شده است، زیرا در افرادی که به طور مداوم روی کیف پول (والت) خود در سطح سخت نشسته‌اند، رخ می‌دهد.

تشخیص


تشخیص سندرم پیریفورمیس تشخیص تا حدودی امری بحث انگیز است. پزشکان متذکر شده‌اند که این بیماری ممکن است درست تشخیص داده نشود. این امر عمدتاً به دلیل کمبود آزمون‌های معتبر علمی است.

بسیاری از پزشکان بر اساس علائم به تنهایی سندروم پیریفورمیس را تشخیص می‌دهند. فقط دو آزمایش که در دسترس هستند می‌توانند شواهد قابل توجهی برای حمایت از استفاده خود داشته باشند. این آزمونها عبارتند از:

کالرباکس شود

  • نوروگرافی رزونانس مغناطیسی

این فرم تست تصویربرداری رزونانس مغناطیسی یا ام آر آی، التهاب در اعصاب را بررسی می‌کند.

  • آزمون فیر

در طی آزمون خم کردن، القاء و چرخش داخلی، مفصل ران به سمت پیریفورمیس کشیده می‌شود و عصب سیاتیک فشرده می‌شود. این آزمون میزان تأخیر در سیگنال‌های عصبی سیاتیک را به دلیل فشرده شدن آن در زیر پیریفورمیس اندازه گیری می‌کند.

راه درمان سندرم پیریفورمیس


سندرم پیریفورمیس می‌تواند موجب بروز درد شدید شود و ممکن است فرد را از انجام کارهای عادی روزانهٔ خود باز دارد. با این حال، شما مجبور نیستید درد و یا علائم دیگری را به عنوان یک جنبه غیر قابل تغییر در زندگی خود بپذیرید. روش‌های مختلفی برای کاهش درد و درمان این بیماری وجود دارد که می‌توانند مؤثر واقع شوند. این روش‌ها عبارتند از:

عمل جراحی

برای بعضی از بیماران اغلب انجام عمل جراحی عضله پیریفورمیس توصیه می‌شود و گزارش شده است که این عمل در کاهش علائم مؤثر است. برداشتن فشار از طریق عمل جراحی با استفاده از یک روش محدود جداسازی عضلانی با نتایج خوب یا عالی در 80 درصد از بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد.

هنگامی که درمان غیر جراحی جواب نداده است، بیماران ممکن است واجد شرایط مداخله درمانی باشند که شامل برداشتن فشار از روی عصب سیاتیک در باسن است. این روش اغلب می‌تواند به عنوان یک روش سرپایی (بدون نیاز به بستری شدن) و با کمک یک آندوسکوپ انجام شود. در حالت مناسب، عمل جراحی می‌تواند در کاهش سندرم پیریفورمیس بسیار مؤثر باشد.

دارودرمانی

اغلب داروهای ضد التهاب می‌توانند اثرات سندرم پیریفورمیس را کاهش دهند. تزریق موضعی داروهای کاهش دهنده درد نیز ممکن است به میزان قابل توجهی ناراحتی را که بیمار به مدت 6 ماه تجربه می‌کند، کاهش دهد و در طول این مدت ممکن است بتوان سندرم پیریفورمیس را از طریق سایر روش‌ها درمان کرد.

درمان فیزیکی

با هدایت بدن از طریق تمرینات تخصصی و انجام ماساژ درمانی، پزشکان متخصص طب فیزیکی گاهی اوقات می‌توانند عضله پیریفورمیس را به محل مناسب خود هدایت کنند و در عین حال تورم و درد را کاهش دهند. دیگر روش‌های فیزیوتراپی، مانند درمان‌های گرمایشی و خنک کننده، همچنین می‌توانند نتایج مثبتی برای بیماران مبتلا به سندرم پیریفورمیس به دنبال داشته باشند.

تزریق

درمان تزریقی سندرم پیریفورمیس ممکن است زمانی انجام شود که درمان‌های محافظه کارانه مانند درمان فیزیوتراپی نتیجهٔ مثبتی به همراه نداشته باشند.

تزریق بوتاکس و کورتون می‌تواند در تسکین درد این بیماری مؤثر باشد.

در یک مطالعه انجام شده شامل 10 بیمار مبتلا به سندرم پیریفورمیس درمان تزریقی نشان داد که نتایج بسیار خوبی به دنبال دارد.

با این حال، مشخص شده است که این نوع تزریق ممکن است فقط یک اثر کوتاه مدت داشته باشد. گروه تحقیقاتی تنها شامل 10 نفر است که برای کنترل این اثر مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

کشش و تمرین

تعدادی از ورزش‌ها و تمرینات کششی می‌توانند عضله پیریفورمیس را تقویت کنند. انجام این تمرین‌ها و کشش‌ها ممکن است به کاهش شدت اسپاسم عضلانی و تسکین عضلات سفت شده کمک کند.

افراد مبتلا به سندرم پیریفورمیس می‌توانند یک یا چند مورد زیر را امتحان کنند:

  • به پشت دراز بکشید در حالی که پاهای خود را دراز کرده‌اید. پایی که درد می‌کند را با نگه داشتن زانو و مچ پا به سمت سینه بکشید. زانو را به سمت مچ پا در طرف دیگر بدن بکشید تا کشش ایجاد شود.
  • به پشت دراز بکشید در حالی که پاهای خود را صاف و کشیده قرار داده‌اید. پای دردناک را بلند کنید و پا را روی کف زمین خارج از زانوی مقابل قرار دهید. با کمک یک دست، کش ورزشی یا حوله، پا را روی بدن بکشید.
  • پای آسیب دیده را به صورت ضربدر از روی زانوی مخالف عبور دهید و هر دو پا را خم کرده و به پشت دراز بکشید. زانوی پایینی را تا زمانی که کشش رخ دهد به سمت شانه بکشید.

هر کشش باید 30 ثانیه نگه داشته شود و سه تا پنج بار تکرار شود.

هیچ کس نباید یک کشش را به زور انجام دهد یا چنان چه کشش دردناک است، نباید آن را انجام دهد.

الکتروتراپی

پزشک شما ممکن است پیشنهاد کند که تحریک الکتریکی (الکتروتراپی) باسن را انجام دهید، که هر دو می‌توانند باعث کاهش اسپاسم عضلانی مرتبط با سندرم پیریفورمیس و کاهش تجربه درد شوند.

دو گزینهٔ رایج برای الکتروتراپی عبارتند از واحد تحریک عصبی الکتریکی از طریق پوست (TENS) و تحریک کننده‌های جریان اینترفرنشیال (IFC). تفاوت بین این دو گزینه این است که یک محرک IFC عمیق‌تر از یک واحد TENS در پوست نفوذ می‌کند، که این مزیت باعث بروز ناراحتی کمتر در سطح معینی از تحریک می‌شود.

هر دو گزینه را می‌توانید برای استفاده طولانی مدت انتخاب و خریداری کنید، بنابراین شما می‌توانید از این دو روش به راحتی در خانه یا دفتر محل کار خود استفاده نمایید. با این حال، قبل از خرید هر واحد الکتروتراپی یک قانون خوب این است که سعی کنید یک جلسه الکتروتراپی در دفتر پزشک خود برای سنجش اینکه آیا این روش در از بین بردن علائم شما مؤثر است یا نه، را انجام دهید.

ماساژ درمانی

هیچ درمان تکی برای همه کارآمد نیست، اما ماساژ درمانی یک درمان شناخته شده برای سندرم پیریفورمیس است که ممکن است در از بین بردن علائم شما تا حد زیادی کمک کند.

ماساژ درمانی دارای حداقل دو مزیت کلیدی در ارتباط با سندرم پیریفورمیس است:

  • یک ماساژ عضله پیریفورمیس شما را شل می‌کند، که این امر می‌تواند باعث جلوگیری از اسپاسم و کاهش فشار روی عصب سیاتیک شما شود.
  • ماساژ باعث آزاد شدن اندورفین‌های مبارزه کننده با درد می‌شود، که می‌تواند درد ناشی از سندرم پیریفورمیس را کاهش دهد.

پزشک شما احتمالاً ماساژ درمانی عصبی-عضلانی را پیشنهاد می‌کند که شامل مقادیر متناوب فشار متمرکز بر عضله پیریفورمیس است.

برای پیدا کردن ماساژور واجد شرایط در منطقه خود، با پزشک مشورت نمایید.

شیوه زندگی

حتی اگر سندرم پیریفورمیس درمان شود، مهم است که از احتمال بروز مجدد این سندرم با انجام تمرینات ورزشی در میزان مناسب و دوری از شرایطی که موجب ایجاد مشکل در عضلهٔ پیریفورمیس می‌شوند، جلوگیری نمایید. نشستن یا دراز کشیدن برای مدت زمان طولانی و همچنین بلند کردن اجسام سنگین به صورت نامناسب ممکن است سبب بدتر شدن یا عود سندرم پیریفورمیس شوند.

سندرم پیریفورمیس تا چه مدت زمانی باقی می‌ماند؟


در صورت عدم درمان مناسب، سندرم پیریفورمیس ممکن است تا چندین ماه طول بکشد. با این حال، اگر تمریناتی که در ادامه توضیح داده شده است را انجام دهید، این سندرم فقط 4 هفته طول خواهد کشید.

در بعضی موارد شدید، حتی با وجود انجام تمرینات مناسب، سندرم ممکن است چند ماه طول بکشد. این معمولاً به این دلیل است که سندرم پیریفورمیس نتیجه بروز مشکلی دیگر و بزرگتر است. در این موارد، قبل از اینکه بتوانید سندرم پیریفورمیس را درمان کنید، باید مشکل اصلی را حل کنید.

پیش آگهی


پیش آگهی سندرم پیریفورمیس متفاوت است و اغلب به زمانی که تشخیص داده می‌شود، بستگی دارد. از آنجایی که سندرم پیریفورمیس یک بیماری است که اغلب نادیده گرفته می‌شود و یا اشتباه تشخیص داده می‌شود، تأخیر در تشخیص امری عادی و معمول است. به طور کلی، در افرادی که این سندرم در مراحل اولیه در آن‌ها تشخیص داده شده است، پیش آگهی بهتیر دارند و به درمان محافظه کارانه پاسخ مثبت می‌دهند. در افرادی که سندرم در آن‌ها به موقع تشخیص داده نمی‌شود، ممکن است سندرم مزمن پیریفورمیس ایجاد شود که درمان آن چالش برانگیز تر خواهد بود.

پیشگیری


تمرین‌هایی که به تسکین درد ناشی از سندرم پیریفورمیس کمک می‌کنند همچنین می‌توانند خطر ابتلای مجدد به درد پیریفورمیس را کاهش دهند.

به علت حرکات تکراری، بسیاری از افراد به سندرم پیریفورمیس مبتلا می‌شوند. استفاده از یک تکنیک خوب می‌تواند از آسیب رساندن این حرکات تکراری به پیریفورمیس جلوگیری کند.

خریداری و استفاده از کفش‌های راحت و فیت، بسیار مهم است. فرد باید اطمینان حاصل کنند که با این کفش‌ها به درستی حرکت می‌کند و نباید به دلیل پای او فشرده شود یا از ره‌های دیگر آسیب ببیند. کفش‌های نامناسب می‌توانند وضعیت و شکل را تضعیف کنند.

روش‌های دیگر برای پیشگیری عبارتند از:

·                گرم کردن قبل از هر تمرین

·                اجتناب از انجام ورزش‌هایی که باعث درد می‌شوند

·                درمان هر گونه صدمه در اسرع وقت

·                اجتناب از ورزش با استفاده از عضلات آسیب دیده تا زمانی که آنها بهبود یابند

·                تمرین یک وضعیت بدنی خوب

سندرم پیریفورمیس در حین بارداری

آن چه همراه با سندرم پیریفورمیس اتفاق می افتد این است که بدن یک خانم باردار شروع به ترشح هورمون "ریلاکسین" که باعث افزایش کشش لگن و به طور بالقوه ایجاد فضایی در مفصل ساکرو-ایلیاک می‌شود، می‌کند.

ستون فقرات فرد نیز دچار افزایش لوردوسیز (جابجایی انحناء به سمت پشت) می‌گردد که این حالت لگن را به سمت جلو حرکت می‌دهد و موجب افزایش خمیدگی آن می‌شود. ترکیب این عوامل باعث ایجاد کشش و طویل شدن گروه عضلات گلوتئال در ناحیه لگن / ران می‌شود و به خصوص عضلات عمیق و کوچک ران، از جمله پیریفورمیس، دچار کشش و سفت شدگی می‌شوند.

گرچه وقوع سندرم پیریفورمیس به علت عوامل فیزیولوژیکی و مشکلات قرار گیری بدن / بیومکانیک در دوران بارداری به آسانی از بین نمی‌رود، اما ماساژ درمانی می‌تواند به عنوان یک اقدام پیشگیرانه و برای از بین بردن علائم در هنگام تشدید این سندرم استفاده شود.