تومور مغزی یا توده سلولی مغزی کودکان: علت، تشخیص و درمان

تومور مغزی کودکان توده‌های غیرعادی است که در مغز کودک یا بافت و ساختار اطراف مغز آنها ایجاد می‌شود. تومور مغزی کودکان انواع مختلفی دارد، برخی غیر سرطانی (خوش‌خیم) بوده و برخی نیز ممکن است سرطانی (بدخیم) باشند.

درمان و احتمال بهبودی به نوع تومور، محل آن در مغز، میزان گستردگی بیماری و سن و سلامت عمومی کودک بستگی دارد. از آنجا که اقدامات و تکنولوژی‌های جدید به سرعت در حال پیشرفت هستند، روش‌های متعددی برای درمان این بیماری وجود دارد. درمان تومور مغزی در کودکان معمولاً بسیار متفاوت از درمان تومور مغزی در بزرگسالان است بنابراین باید به یک متخصص باتجربه و خبره در زمینه نورولوژی و سرطان مراجعه کنید. دکتر مرادی به عنوان یک متخصص مغز و اعصاب با تجربه در زمینه جراحی تومور مغزی اطفال می‌تواند به بیماران در این زمینه کمک کند. برای دریافت مشاوره و مراجعه می‌توانید از طریق شماره‌های 02833235232 - 09192810165 تماس حاصل فرمایید.

انواع مختلف تومور مغزی در کودکان چیست؟


  •  کارسینوم عروق کوروئید
  •  کرانیوفارینوژیم
  •  تومورهای جنینی
  •  اپندیموما
  •  گلیوما
  •  مدولوبلاستوما
  •  پینبلاستوما

علائم این بیماری در کودکان چیست و به چه عواملی بستگی دارد؟


علائم تومور مغزی در کودکان بسیار متفاوت بوده و به نوع، اندازه، محل و نرخ رشد آن بستگی دارد. برخی علائم و نشانه‌های ابتلا به تومور مغزی ممکن است به راحتی قابل شناسایی نباشند زیرا مشابه علائم بیماری‌های دیگر است. برخی علائم شایع ابتلا به تومور مغزی در کودکان عبارتند از:

  •  سردردی که ممکن است بیشتر و شدیدتر شود.
  •  احساس افزایش فشار در سر
  •  حالت تهوع و استفراغ ناگهانی
  •  آغاز غیرمنتظره مشکلات بینایی مانند دوبینی

برخی علائم و نشانه‌های احتمالی دیگر به محل تومور بستگی دارند که برخی از آنها عبارتند از:

  •  نقطه نرم در جمجمه نوزادان
  •  تشنج به خصوص زمانی که سابقه ابتلا به تشنج وجود نداشته است.
  •  حرکات غیرعادی چشم‌ها
  •  لکنت زبان
  •  اختلالات بلع
  •  بی‌اشتهایی، یا در کودکان مشکلات تغذیه‌ای
  •  اختلالات تعادلی
  •  اختلالات راه رفتن
  •  ضعف یا بیحسی در دست‌ها و پاها
  •  ضعف یا افتادگی یک طرف صورت
  •  گیجی، تحریک‌پذیری
  •  مشکلات حافظه
  •  تغییرات شخصیتی یا رفتاری
  •  مشکلات شنوایی

آیا تومور مغزی کودکان علت مشخصی دارد؟


در بیشتر موارد، علت اصلی ابتلا به تومور مغزی در کودکان ناشناخته است. تومورهای مغزی بچه‌ها معمولاً تومورهای مغزی اولیه هستند، تومورهایی که در مغز یا بافت نزدیک به آن ایجاد می‌شوند. تومورهای اولیه مغزی زمانی که سلول‌های طبیعی در DNA خود خطا (جهش) داشته باشند ایجاد می‌شود. این جهش باعث می‌شود که سلول‌ها رشد کرده و با نرخ بالایی تقسیم شده و زمانی که سلول‌های سالم می‌میرند به زندگی خود ادامه دهند. در نتیجه توده‌ای از سلول‌های غیرعادی ایجاد شده و باعث ایجاد تومور می‌شوند. بسیاری از انواع مختلف تومورهای مغزی که ممکن است سرطانی باشند یا نباشند ممکن است در مغز کودکان ایجاد شوند.

آیا ژنتیک و سابقه خانوادگی در ابتلا به تومور مغزی کودکان مؤثر است؟


در بیشتر کودکان مبتلا به تومورهای اولیه مغزی، علت ایجاد تومور مشخص نیست اما برخی انواع تومورهای مغزی مانند مدولوبلاستوما یا اپاندیموما در کودکان شایع‌تر هستند. با این که غیرشایع است اما سوابق خانوادگی ابتلا به تومورهای مغزی یا سابقه ابتلا به سندرم‌های ژنتیکی در خانواده ممکن است احتمال ابتلا به تومورهای مغزی را در کودکان افزایش دهد.

روش‌های تشخیص تومور مغزی در کودکان


اگر کودک شما مشکوک به ابتلا به تومور مغزی باشد ممکن است پزشک آزمایش‌ها و فرایندهای مختلفی برای کمک به تشخیص و تعیین روش‌های درمانی به کار گیرد.

  •  معاینات مغز و اعصاب: این معاینات شامل بررسی وضعیت بینایی، شنوایی، تعادل، هماهنگی، قدرت و رفلکس‌های کودک می‌شود. مشکلات در برخی قسمت‌ها ممکن است نشان‌دهنده این باشد که بخشی از مغز به دلیل وجود تومور مغزی آسیب دیده است.
  •  آزمایش‌های تصویری: آزمایش‌های تصویری به تشخیص محل و اندازه تومور مغزی کمک می‌کند. غالباً در این موارد تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی) انجام می‌شود. این فرایند ممکن است همراه با ام آر آی تخصصی مانند ام آر آی عملکردی یا اسپکتروسکوپی رزونانس مغناطیسی انجام شود. برخی آزمایش‌های دیگر عبارتند از توموگرافی کامپیوتری (سی تی) و توموگرافی انتشار پوزیترون.
  •  بایوپسی: برداشت قسمتی از بافت برای انجام آزمایش (بایوپسی) ممکن است به عنوان بخشی از عمل جراحی برای برداشت تومور مغزی انجام شود. اگر تومور مغزی دور از دسترس است یا در قسمت‌های حساس مغز قرار دارد ممکن است در عمل‌های جراحی سنگین استفاده از سوزن بایوپسی استروتاکتیک به مغز آسیب برساند. جراح مغز و اعصاب کودکان یک سوراخ کوچک در جمجمه ایجاد کرده و یک سوزن باریک را از طریقان سوراخ وارد سر کرده و قسمتی از بافت را به وسیله آن برمی‌دارد. نمونه بایوپسی در آزمایشگاه آنالیز شده تا نوع سلول‌های آن و میزان پیش‌روندگی آنها مشخص شود.
  • تشخیص پزشکی دقیق: علاوه بر آنالیز بایوپسی، بافت تومور ممکن است مورد آزمایش‌های جهش ژنتیکی و پایه مولکولی نیز قرار گیرد. سپس می‌توان دارودرمانی را بر اساس نیازهای بیمار آغاز کرد.
  •  آزمایش‌هایی برای بررسی میزان گستردگی سرطان: اگر این احتمال وجود داشته باشد که تومور مغزی کودک به دلیل وجود سرطان در قسمت‌های دیگر بدن ایجاد شده باشد ممکن است پزشک دستور انجام آزمایش‌ها و فرایندهای دیگری را برای تشخیص محل شروع سرطان بدهد.

درمان جراحی و غیر جراحی تومور مغزی کودکان


درمان تومور مغزی در کودکان به نوع، اندازه و محل تومور و همچنین سن و سطح سلامت عمومی کودک بستگی دارد.

عمل جراحی

اگر محل تومور در قسمتی باشد که بتوان به آن دسترسی داشته و آن را تحت عمل جراحی قرار داد، جراح مغز و اعصاب کودک تومور را با حداکثر اطمینان برخواهد داشت. در برخی موارد، تومورها کوچک بوده و به راحتی از بافت مغز جدا می‌شوند که در این موارد می‌توان آنها را به طور کامل برداشت. در برخی موارد، تومورها را نمی‌توان از بافت اطراف جدا کرد یا در نزدیکی محل‌های حساس مغز قرار گرفته‌اند که باعث افزایش ریسک انجام عمل‌های جراحی می‌شود. در این گونه موارد، جراح مغز و اعصاب کودکان تا جایی که بتواند تومور را برمی‌دارد. حتی برداشتن بخشی از تومور مغزی می‌تواند باعث کاهش علائم و نشانه‌ها شود. عمل‌های جراحی برای برداشتن تومورهای مغزی بچه‌ها با خطراتی نظیر بروز عفونت و خونریزی همراه است. خطرات احتمالی دیگر به بخشی از مغز که تومور در آن قرار گرفته است بستگی دارد. به عنوان مثال، عمل جراحی روی یک تومور در نزدیکی عصب‌هایی که به چشم‌ها وصل شده‌اند ممکن است با خطر از دست رفتن بینایی همراه باشد.

پرتودرمانی به روش‌های قدیمی

در پرتو درمانی از پرتو پرانرژی مانند اشعه ایکس یا پروتون‌ها برای کشتن سلول‌های توموری استفاده می‌شود. پرتو درمانی از طریق دستگاهی خارج از بدن انجام می‌شود (پرتو درمانی خارجی) یا در برخی موارد نادر ممکن است پرتو در داخل بدن و نزدیک به محل تومور مغزی قرار داده شود (براکی تراپی). پرتو خارجی ممکن است فقط بر یک قسمت از مغز کودک که تومور در آن قرار دارد تابانده شود یا ممکن است به کل مغز تابانده شود (پرتو درمانی کل مغز). پرتو درمانی کل مغز غالباً برای درمان سرطانی که از قسمت‌های دیگر بدن به سمت مغز پیشرفته باشد انجام می‌شود. عوارض جانبی پرتو درمانی به نوع و شدت پرتوی که به کودک می‌رسد بستگی دارد. عوارض جانبی شایع در هنگام انجام پرتو درمانی یا بلافاصله پس از انجام آن شامل احساس خستگی مفرط، تحریک موقتی پوست سر، ریزش مو و سر درد می‌شود. گاهی اوقات ممکن است حالت تهوع و استفراغ نیز وجود داشته باشد اما مصرف داروهای ضد استفراغ می‌تواند در کنترل این علائم مؤثر واقع شود.

درمان با پرتو پروتونی

این روش فقط در برخی مراکز اصلی درمانی در آمریکا انجام می‌شود. در پرتو درمانی پروتونی مقدار بیشتری اشعه به تومورهای مغزی تابانده می‌شود و بافت‌های سالم اطراف مغز کمتر در معرض این اشعه قرار می‌گیرند. با این روش به نظر می‌رسد که عوارض جانبی کوتاه مدت و بلند مدت کاهش یافته و احتمال ایجاد یک سرطان جدید نیز کمتر می‌شود. پرتو درمانی پروتونی معمولاً برای کودکان مبتلا به برخی انواع تومور مغزی مؤثر واقع می‌شود زیرا مغز کودک هنوز در حال رشد بوده و به شدت نسبت به تابش اشعه کم تا متوسط حساس و آسیب‌پذیر است.

رادیوسرجری

در رادیوسرجری استروتاکتیک از پرتوهای چندگانه برای ایجاد فرم بسیار متمرکزی از روش درمانی تابش برای کشتن سلول‌های تومور در قسمت بسیار کوچکی استفاده می‌شود. هر پرتو از تابش قدرت زیادی ندارند اما نقطه‌ای از تومور مغزی که پرتوها به آن تابانده می‌شود میزان زیادی از پرتو را برای کشتن سلول‌های تومور دریافت می‌کند. تکنولوژی‌ها و روش‌های مختلفی در رادیوسرجری برای ارسال تابش درمانی به تومورهای مغزی مانند چاقوی گاما یا شتاب‌دهنده خطی وجود دارد. رادیوسرجری معمولاً به عنوان یک روش درمانی در نظر گرفته می‌شود و در بیشتر موارد، کودکان می‌تواند در همان روزی که تحت درمان قرار گرفته‌اند به منزل مراجعت کنند.

شیمی درمانی


در شیمی درمانی از داروهایی برای کشتن سلول‌های تومور استفاده می‌شود. با این که می‌توان این داروها را به صورت خوراکی و به شکل قرص مصرف کرد اما در کودکان مبتلا به تومور مغزی این داروهای در ورید تزریق می‌شود (شیمی درمانی داخل وریدی). داروهای شیمی درمانی زیادی وجود دارند که استفاده از هر کدام از آنها به نوع سرطان بستگی دارد. عوارض جانبی شیمی درمانی به نوع و میزان داروهای مصرفی بستگی دارد. عوارض جانبی شایع شیمی درمانی شامل حالت تهوع، استفراغ، ریزش موقتی موی سر و کاهش تولید سلول‌های خونی می‌شود.

دارو درمانی هدفمند


دارو درمانی هدفمند بر ناهنجاری‌های به وجود آمده همراه با سلول‌های سرطانی متمرکز است. با از بین بردن این ناهنجاری‌ها، دارو درمانی هدفمند می‌تواند باعث مرگ سلول‌های سرطانی شود. به عنوان مثال، یک دارودرمانی هدفمند برای درمان یک نوع از سرطان مغز که به آن گلیومای درجه پایین گفته می‌شود بواسیزوماب (آواستین) است. این دارو از طریق ورید وارد بدن بیمار شده و شکل‌گیری عروق خونی جدید را متوقف کرده و خون‌رسانی به تومور را قطع کرده و سلول‌های تومور را می‌کشد. اگر هدف مولکولی در تومور تشخیص داده شود، داروهایی مانند دبرافنیب، ومورافنیب، ترامتینیب، اورولیموس و بسیاری از داروهای دیگر برای درمان تومور مغزی به کار برده می‌شوند. با درک بهتر پایه مولکولی برای شکل‌گیری تومور، آزمایش‌های بالینی متعددی وجود دارد که همراه با دارودرمانی هدفمند انجام می‌شود.